Penyakit Buah Pinggang Kronik Boleh Dicegah

Oleh: Siti Noorkhairina Sowtali

Buah pinggang ialah satu daripada organ di dalam tubuh manusia yang sangat penting. Antara fungsinya termasuklah menapis darah dan bahan kumuh (urea, asid urik, amonia dan air) yang berlebihan dari tubuh badan. Buah pinggang juga mengawal keseimbangan elektrolit (garam natrium, kalium, klorida dan fosfat) dan hormon (renin, angiotensin dan aldosteron) untuk mengawal atur keseimbangan isi padu cecair dan tekanan darah di dalam tubuh manusia. Secara prinsipnya, buah pinggang sukar untuk mengalami masalah dan gagal menjalankan fungsi yang dinyatakan ini.

Namun begitu, ada beberapa faktor risiko yang menyebabkan kegagalan fungsinya. Sebagai contohnya, diabetes melitus, hipertensi, masalah jantung dan obesiti yang berkaitan rapat dengan gaya hidup yang kurang sihat.

Penyakit buah pinggang kronik (CKD) yang tidak dikawal boleh menyebabkan kegagalan akhir buah pinggang (ESRD). Keadaan ini memerlukan kos rawatan yang tinggi, seperti terapi penggantian buah pinggang dan hemodialisis. Oleh sebab itu, pencegahan awal dengan mengamalkan gaya hidup yang lebih sihat, penting.

Rencana ini dipetik daripada Majalah Dewan Kosmik Januari 2019.

Posted in: Sains Perubatan

BERKHATAN HINDARKAN PENYAKIT

Oleh: Mohd. Hisham Mohd. Isa, Syahril Izhan Zainal Abidin, Habsah Aziz dan Mohd. Nazrul Anuar Ali

Khatan berasal daripada bahasa Arab, iaitu “khatana” yang bermaksud potong. Secara umumnya, khatan lebih dikenali sebagai bersunat, masuk jawi dan berkhitan dalam kalangan masyarakat Melayu Nusantara. Khatan bagi lelaki bermaksud memotong seluruh kulit yang menutup hasyafah (kepala zakar) sehingga semua hasyafah terbuka. Khatan bagi perempuan pula bermaksud memotong bahagian bawah kulit yang dikenali sebagai nawat yang berada di bahagian atas faraj.

Berkhatan dapat dikatakan sebagai acara yang sinonim dengan kanak-kanak lelaki Islam, khususnya dan dilaksanakan secara individu atau berkumpulan. Pada kebiasaannya, kanak-kanak lelaki berkhatan pada usia antara enam tahun hingga 12 tahun. Kanak-kanak perempuan pula berkhatan pada usia awal kelahirannya. Walau bagaimanapun, usia berkhatan ini banyak dipengaruhi oleh budaya masyarakat setempat.

Selain tuntutan agama dan sosial, ada banyak laporan tentang kelebihan berkhatan dari sudut kesihatan. Pelbagai kajian dilakukan pada peringkat antarabangsa untuk membuktikannya. Antara kebaikannya termasuklah mengurangkan risiko jangkitan kelamin dan virus kurang daya tahan manusia (HIV) antara 50–60 peratus.

Rencana ini dipetik daripada Majalah Dewan Kosmik Disember 2018.

Posted in: Sains Perubatan

KOLELITIASIS PENYAKIT WARISAN

Oleh: Ikhwan Sani Mohamad

Pundi hempedu ialah kantung berongga yang terletak betul-betul di bawah hati. Bagi manusia, pundi hempedu berukuran lebih kurang lapan sentimeter panjang dan berdiameter empat sentimeter apabila kembang sepenuhnya. Pundi hempedu terbahagi kepada tiga bahagian, iaitu fundus, badan dan leher.

Bahagian leher meruncing dan bersambung dengan salur hempedu melalui duktus sistik, yang kemudiannya bersambung dengan duktus hepatik utama untuk membentuk duktus hempedu utama. Pada leher pundi hempedu, ada lipatan yang dikenali sebagai kantung Hartmann. Tempat inilah yang batu hempedu biasanya tersangkut.

Bahagian leher meruncing dan bersambung dengan salur hempedu melalui duktus sistik, yang kemudiannya bersambung dengan duktus hepatik utama untuk membentuk duktus hempedu utama. Pada leher pundi hempedu, ada lipatan yang dikenali sebagai kantung Hartmann. Tempat inilah yang batu hempedu biasanya tersangkut.

Batu hempedu campuran.

Rencana ini dipetik daripada Majalah Dewan Kosmik Oktober 2018.

Posted in: Sains Perubatan

AWASI HERNIA

Oleh: Rehanah Mohd. Zain

Hernia berlaku apabila isi pada rongga badan tersembul keluar dari kawasan yang sepatutnya. Secara biasanya, hernia berlaku pada bahagian usus atau tisu lemak di abdomen, yang mengelilingi bahagian dalam membran nipis yang menggarisi bahagian
dalam rongga. Pada tempat yang berlakunya hernia ini, salur darah menyempit, serta bekalan darah ke bahagian ini tersekat dan tidak mengalir dengan lancarnya.

Dianggarkan bahawa antara 800 hingga 1000 lelaki dalam sejuta menghidap penyakit hernia tidak langsung (hernia kongenital). Hernia langsung pula kebanyakannya dihidapi oleh lelaki yang berumur dalam lingkungan antara 40-an hingga 60-an. Lelaki berisiko untuk menghidap hernia 10 peratus lebih tinggi berbanding dengan wanita.

Contoh hernia yang dihidapi oleh pesakit ialah hernia inguinal. Sebanyak 75% hernia adalah daripada jenis ini. Kekerapan hernia inguinal ini pada lelaki 25 kali wanita. Hernia femoral pula biasanya berlaku pada wanita dan lebih berisiko untuk tidak bersifat pasang surut tak terturunkan yang tidak dapat ditolak masuk semula. Hernia hirisan pula berlaku pada kadar antara 2% – 10% sahaja yang memerlukan pembedahan abdomen. Selain itu, ada juga hernia epigastrik, hernia insisional dan hernia umbilikal yang terjadi pada sekitar usus.

Rencana ini dipetik daripada Majalah Kosmik Ogos 2018.

Posted in: Sains Perubatan

Alkohol Merosakkan Tisu

Oleh: Rochman Naim

Kesan langsung alkohol, seperti gangguan pada komponen membran sel dan protein isyarat, dan kesan tidak langsungnya, berlaku disebabkan oleh metabolisme alkohol yang bertindak secara konsisten untuk merosakkan tisu. Metabolisme alkohol sering dianggap sebagai faktor utama yang menyebabkan kerosakan tisu yang berkaitan dengan alkohol, terutamanya menerusi penjanaan spesies oksigen reaktif (SOR) dan tekanan oksidatif di dalam tisu.

SOR dihasilkan ketika pengoksidaan alkohol dan asetaldehid, sama ada oleh alkohol dehidrogenase (ADH) atau aldehid dehidrogenase (ALDH), dan sitokrom P450 (CYP2E1). Kadar pengoksidaan alkohol dan asetaldehid oleh ADH dan ALDH ditentukan oleh kadar NADH yang dihasilkan menerusi sistem pengangkutan elektron mitokondria. Hal ini dikatakan demikian kerana sistem pengangkutan elektron mitokondria memerlukan oksigen dan menghasilkan ATP. Kadar pengoksidaan NADH pula bergantung pada bekalan oksigen sel dan permintaannya terhadap ATP.

Jika kedua-dua faktor ini terhad, aktiviti pengangkutan elektron dikurangkan, seterusnya menyebabkan kesan tertentu. Yang pertamanya, alkohol dan asetaldehid tidak dimetabolismekan secara cekap. Yang keduanya, elektron yang melalui rantai pengangkutan elektron mitokondria dialihkan menjadi SOR yang berbahaya, terutamanya superoksid. Metabolisme alkohol oleh ADH dan ALDH berlaku, terutamanya di hati. Oleh sebab itu, kesan buruk yang berkaitan dengan metabolisme etanol oleh enzim ini dan pengeluaran SOR yang berkaitan, mempengaruhi hati.

Rencana ini dipetik daripada Majalah Kosmik Mei 2018.

Posted in: Sains Perubatan

SLE dan Deregulasi Sistem Imun

Oleh: Nor Effa Syazuli Zulkafli

Menurut Van Parijs dan Abbas, mekanisme toleransi pusat dan periferal bertanggungjawab untuk mengendalikan keupayaan sistem imun atau sistem kekebalan tubuh untuk membezakan antara diri sendiri dengan diri bukan sendiri.

Yang sebaliknya, apabila wujud keadaan sistem imun ini tidak dapat membezakan antara diri sendiri dengan diri bukan sendiri, atau ada gangguan dalam toleransi sistem imun, hal ini dapat menyumbang pembentukan dan perkembangan penyakit autoimun. Satu daripada contoh penyakit autoimun yang disebabkan oleh kegagalan toleransi sistem imun ialah sistemik lupus eritematosus (SLE).

SLE ialah penyakit autoimun sistemik yang dicirikan oleh pembentukan banyak autoantibodi yang tidak normal. Autoantibodi yang hadir membentuk kompleks imun dengan antigen (Ag). Kompleks imun ini kemudiannya membentuk mendakan di dalam tisu. Hal ini menghasilkan manifestasi klinikal dan patologik yang dicirikan oleh kerosakan tisu setempat, keradangan atau inflamasi kronik. Akhirnya, fungsi organ, hilang. Pembentukan autoantibodi terhadap komponen nuklear di dalam sel menghasilkan manifestasi klinikal, seperti keradangan, vaskulitis dan vaskulopati, menurut Pisetsky.

Rencana ini dipetik daripada Majalah Kosmik April 2018

Posted in: Sains Perubatan

Metabolisme Alkohol di Dalam Badan

Oleh: Rochman Naim

Kesan alkohol (etanol) pada pelbagai tisu bergantung pada kepekatannya di dalam darah(kepekatan alkohol darah [KAD]) dari semasa ke semasa. KAD ditentukan oleh kepantasan alkoholdiserap, diedarkan, dimetabolismekan dan dikeluarkan dari badan.

Selepas ditelan, alkohol diserap, terutamanya dari usus kecil ke dalam salur darah vena yang mengumpulkan darah dari perut dan usus, dan dari vena portal yang membawanya ke hati, iaitu tempatnya terdedah pada enzim dan dimetabolismekan. Kadar kenaikan KAD dipengaruhi oleh kepantasan alkohol dikosongkan dari perut dan tahap metabolisme ketika peralihan pertama melalui perut dan hati (metabolisme tahap pertama [MTP]).

KAD dipengaruhi oleh faktor alam sekitar (seperti kadar pengambilan alkohol, kehadiran makanan di dalam perut dan jenis minuman beralkohol) dan faktor genetik (variasi dalam enzim utama yang memetabolismekan alkohol: alkohol dehidrogenase [ADH] dan aldehid dehidrogenase [ALDH]).

Rencana ini dipetik daripada Majalah Kosmik April 2018

Posted in: Sains Perubatan

TERAPI KANSER BERSASARAN

Oleh: Nur Eliyana Mohd. Redhuan

Kemoterapi ialah satu daripada rawatan asas bagi penyakit kanser yang sering ditakuti kerana kesan sampingannya. Bergantung pada rejim kemoterapi, pesakit merasai kesan sampingan, seperti muntah, loya, gastrik, gatal dan keguguran rambut (paling ketara).
Walaupun dianggap sebagai tidak baik bagi banyak orang, kesan sampingan ini tanda bahawa ubat kemoterapi melakukan tugasnya. Ubat kemoterapi diformulasikan untuk menyerang, merencatkan atau mematikan sel yang cepat membiak kerana sel kanser membahagi dengan cepatnya. Hal ini menyebabkan sel lain di dalam tubuh yang cepat membahagi, seperti sel di akar rambut dan bulu roma, serta sel dinding perut, turut bertindak balas terhadap ubat ini. Oleh sebab itu, ada pesakit yang mengalami keguguran rambut dan loya.
Dalam hal ini, doktor dan penyelidik perubatan menyedari kesan yang terpaksa ditanggung oleh pesakit. Ubat yang diberikan kepada pesakit, selamat. Kesan sampingannya pula diketahui dengan baiknya kerana diuji sebelum digunakan.

Rencana ini dipetik daripada Majalah Dewan Kosmik Januari 2018.

Posted in: Sains Perubatan

LEMAK TRANS PUNCA SERANGAN JANTUNG?


Secara ringkasnya, penghidrogenanialah proses apabila minyak sayuranditukarkan kepada lemak pepejalmenerusi penambahan hanya atomhidrogen. Penghidrogenan meningkatkankestabilan minyak ketika menggorengmakanan, memanjangkan jangka hayatminyak dan menambah perisa makanan.Berdasarkan beberapa kajian,didapati bahawa pengambilan lemaktrans yang tinggi dalam pemakananmeningkatan risiko penyakitkardiovaskular. Risiko ini meningkatkerana lemak trans menjana kolesterolLDL yang banyak. LDL ialah kolesteroljahat yang menyebabkan salur darahtersumbat, iaitu punca serangan jantung.Lemak trans ialah punca utamapenyakit kardiovaskular. Lemak transmeningkatkan kandungan kolesterol LDLdan menurunkan kandungan kolesterolHDL (kolesterol baik). Gabungan antaraparas kolesterol LDL yang tinggi denganparas kolesterol HDL yang rendahmeningkatkan risiko penyakit jantung.
___

Rencara ini dipetik daripada Dewan Kosmik September 2017.

Sila dapatkan borang langganan untuk urusan langganan.

Posted in: Sains Perubatan

RAWATAN GIGI PALSU

Kehilangan gigi berlaku disebabkan oleh beberapa faktor. Antaranya termasuklah komplikasi daripada penyakit periodontal, karies, trauma, kehilangan gigi secara kongenital atau cabutan yang terpaksa dilakukan sebelum memulakan rawatan ortodontik. Kehilangan gigi menyebabkan beberapa impliksi, seperti implikasi dari segi fungsi, sosial dan sistemik.

Bagi membantu pesakit mengatasi atau mengurangkan masalah apabila berhadapan dengan implikasi ini, beberapa rawatan ditawarkan. Satu daripada rawatan ini ialah rawatan dentur atau dikenali sebagai gigi palsu. Rawatan dentur satu daripada rawatan pergigian yang sangat popular dalam kalangan pesakit yang kehilangan gigi, terutamanya orang dewasa dan orang yang berumur. Dentur sejenis alat prostetik yang dapat ditanggalkan. Alat ini digunakan untuk menggantikan gigi asal atau gigi asli pesakit yang tiada. Antara fungsi dentur termasuklah mengembalikan semula fungsi oral pesakit, seperti memberikan keselesaan, membaiki fungsi pertuturan dan membaik pulih rupa paras atau fungsi estetik pesakit.

Selain itu, dentur juga dipakai untuk mengekalkan hubungan kesihatan yang baik antara gigi dengan struktur mulut yang lain. Secara amnya, ada tiga jenis dentur iaitu, dentur resin akrilik, dentur dapat lentur dan dentur logam.

___

Rencana ini dipetik daripada Dewan Kosmik, Januari 2017.

Sila dapatkan borang langganan untuk urusan langganan.

Posted in: Sains Perubatan