Alkohol Merosakkan Tisu

Oleh: Rochman Naim

Kesan langsung alkohol, seperti gangguan pada komponen membran sel dan protein isyarat, dan kesan tidak langsungnya, berlaku disebabkan oleh metabolisme alkohol yang bertindak secara konsisten untuk merosakkan tisu. Metabolisme alkohol sering dianggap sebagai faktor utama yang menyebabkan kerosakan tisu yang berkaitan dengan alkohol, terutamanya menerusi penjanaan spesies oksigen reaktif (SOR) dan tekanan oksidatif di dalam tisu.

SOR dihasilkan ketika pengoksidaan alkohol dan asetaldehid, sama ada oleh alkohol dehidrogenase (ADH) atau aldehid dehidrogenase (ALDH), dan sitokrom P450 (CYP2E1). Kadar pengoksidaan alkohol dan asetaldehid oleh ADH dan ALDH ditentukan oleh kadar NADH yang dihasilkan menerusi sistem pengangkutan elektron mitokondria. Hal ini dikatakan demikian kerana sistem pengangkutan elektron mitokondria memerlukan oksigen dan menghasilkan ATP. Kadar pengoksidaan NADH pula bergantung pada bekalan oksigen sel dan permintaannya terhadap ATP.

Jika kedua-dua faktor ini terhad, aktiviti pengangkutan elektron dikurangkan, seterusnya menyebabkan kesan tertentu. Yang pertamanya, alkohol dan asetaldehid tidak dimetabolismekan secara cekap. Yang keduanya, elektron yang melalui rantai pengangkutan elektron mitokondria dialihkan menjadi SOR yang berbahaya, terutamanya superoksid. Metabolisme alkohol oleh ADH dan ALDH berlaku, terutamanya di hati. Oleh sebab itu, kesan buruk yang berkaitan dengan metabolisme etanol oleh enzim ini dan pengeluaran SOR yang berkaitan, mempengaruhi hati.

Rencana ini dipetik daripada Majalah Kosmik Mei 2018.

Posted in: Sains Perubatan

Influenza Menyerang Lagi

Oleh: Che’ Wan Aminud-Din Hashim

Influenza atau demam selesema ialah penyakit respiratori yang disebabkan oleh virus selesema. Jangkitan yang tidak serius hanya menyebabkan demam yang ringan dan hidung berair. Walau bagaimanapun, jangkitan yang serius boleh menyebabkan kematian. Sejak bulan November 2017, statistik menunjukkan peningkatan mendadak jumlah pesakit yang dijangkiti oleh virus selesema di seluruh dunia.

Ada empat jenis virus influenza, iaitu A, B, C dan D. Namun begitu, hanya virus A dan B yang menyebabkan serangan selesema bermusim. Pada setiap tahun, virus ini merebak dengan strain atau jenis yang berbeza-beza. Di luar negara, punca utama selesema pada kali ini lebih serius kerana melibatkan virus H3N2, iaitu sejenis virus daripada kumpulan virus A yang dapat menyebabkan lebih banyak komplikasi dan sukar dikawal.

Virus H3N2 menyebabkan jangkitan yang serius dan boleh menyebabkan kematian, terutamanya jika melibatkan warga emas dan kanak-kanak. Jumlah pesakit yang dimasukkan ke wad disebabkan oleh serangan virus terbaharu ini pula lebih tinggi berbanding dengan selesema bermusim yang disebabkan oleh virus A H1N1 pada tahun 2009. Walau bagaimanapun, penyelidik masih belum mengetahui jawapan bagi puncanya.

Rencana ini dipetik daripada Majalah Kosmik Mei 2018.

Posted in: Kesihatan

Cakera Teranjak Dapat Dicegah

Oleh: Rehanah Mohd. Zain

Kini, masalah sakit belakang makin kerap berlaku di seluruh dunia, termasuklah Malaysia. Lebih kurang 70% orang dewasa mengalami sakit belakang. Sebanyak 50% daripadanya sembuh dalam tempoh seminggu selepas dirawat. Hampir 90% pesakit lagi memerlukan tempoh antara satu bulan hingga tiga bulan untuk sembuh. Daripada peratusan ini, hanya sebahagian pesakit yang mengalami masalah cakera teranjak.

Cakera teranjak ialah istilah yang digunakan dalam dunia perubatan terhadap kecederaan yang biasa berlaku pada tulang belakang. Cakerapada tulang belakang ini terbonjol atau tergelongsor keluar sehingga menekan urat saraf tunjang. Cakera ini mungkin bergerak, berganjak atau pecah.

Cakera ini merujuk bahagian pelapik serap-hentak antara vertebra tulang belakang. Hal ini menyebabkan cakera rawan dan tisu yang berada berhampirannya bocor (hernia), serta kandungan, seperti gel, di dalamnya terkeluar ke kawasan tisu sekitar. Hal ini memberikan tekanan kepada saraf tunjang atau saraf lain yang berada bersebelahannya, seterusnya menjadi punca bagi gejala cakera teranjak. Gejala ini juga dikenali sebagai hernia cakera, pecah cakera atau prolaps intervertebra cakera (PID).

Rencana yang dipetik daripada Majalah Kosmik Mei 2018.

Posted in: Kesihatan

Perancang Keluarga Secara Sterilisasi

Oleh: Nik Hazlina Nik Hussain

Dalam usaha merancang keluarga, bukan pil perancang keluarga sahaja yang boleh digunakan, tetapi ada pelbagai kaedah lain. Semua kaedah ini bergantung pada pilihan dan kesesuaian individu. Seseorang itu perlu memilih kaedah yang terbaik dan selamat tanpa kesan sampingan. Pengetahuan tentang konsep perancang keluarga dan tujuannya perlu difahami terlebih dahulu, bukannya menuruti pandangan orang lain.

Sterilisasi boleh dilakukan pada wanita dan lelaki. Kaedah ini kekal. Salur Fallopio wanita diikat atau dipotong untuk menghalang perjalanan telur (ovum) atau sperma, seterusnya menghindarkan persenyawaan. Vasektomi ialah kaedah sterilisasi kekal bagi lelaki. Dalam kaedah ini (pembedahan kecil) salur vas deferens dipotong sedikit dan diikat.

Sterilisasi wanita (kiri) dan lelaki (kanan).

Ikat salur peranakan ialah perkara yang sering didengari apabila wanita bersalin secara pembedahan sebanyak tiga kali. Prosedur yang dikenali sebagai sterilisasi ini ialah prosedur pembedahan untuk menghalang kehamilan. Prosedur sterilisasi ini dilakukan setelah diizinkan dan direstui oleh suami. Prosedur sterilisasi dilakukan secara pembedahan, iaitu ketika bersalin secara pembedahan dan selepas bersalin, atau secara laparoskopi.

Rencana ini dipetik daripada Majalh Kosmik Mei 2018.

Posted in: Kesihatan

Poliglot Kuatkan Ingatan

Oleh: Fatin Nur Na’iemah Mohd. Nasir

Poliglot ialah seseorang yang mampu berkomunikasi dalam banyak bahasa. Pembelajaran bahasa mampu memberikan impak positif yang merangkumi pelbagai aspek dalam kehidupan seseorang, khususnya yang melibatkan komunikasi dengan dunia luar dan budaya masyarakat. Kemahiran berkomunikasi dalam pelbagai bahasa berkait rapat dengan integrasi manusia dari seluruh pelosok dunia.

Dari sudut sains, pembelajaran bahasa ialah satu daripada kaedah senaman otak. Hal ini menyebabkan otak lebih kuat dari sudut kepandaian, daya ingatan dan daya tumpuan. Hal ini dikatakan demikian kerana proses untuk memahami suatu bahasa ialah proses yang kompleks bagi otak manusia. Hal ini mampu mengurangkan risiko penyakit Alzheimer dan demensia dalam tempoh 4.5 tahun.

Dalam hal ini, kajian dilakukan di Sweden terhadap anggota tentera muda dari segi pembelajaran bahasa asing. Dalam kajian ini, saiz otak diukur sebelum dan selepas tiga bulan tentera ini menjalani latihan intensif bahasa. Berdasarkan laporan MRI, otak tentera ini mengalami pertambahan saiz pada bahagian hipokamus. Hal ini mempunyai kaitan dengan pembelajaran bahasa. Kadar perkembangan otak pula bergantung pada daya usaha seseorang.

Rencana ini dipetik daripada Majalah Kosmik Mei 2018.

Derma Darah Merampingkan Badan

Oleh: Marlini Mukhtar

Derma darah ialah keadaan apabila seseorang itu membenarkan darahnya diambil untuk digunakan dalam pemindahan darah atau pemprosesan ubat biofarmaseutikal. Proses pemeringkatan ialah pengasingan komponen seluruh darah yang terlibat bagi penghasilan ubat biofarmaseutikal.

Banyak orang yang menderma darah secara sukarela. Ada negara yang memberikan insentif kepada penderma darah dalam bentuk masa rehat daripada bekerja, selain wang. Selain itu, penderma dapat menderma darahnya untuk digunakan bagi masa hadapan sendiri (derma autologus). Berbeza pula di negara yang kurang maju atau miskin, bekalan darah terhad dan penderma hanya menderma jika ada keluarga atau rakan yang memerlukannya.

Ada dua jenis pendermaan darah, iaitu pendermaan darah penuh dan pendermaan darah secara aferesis. Pendermaan darah penuh paling biasa dilakukan, iaitu pendermaan semua komponen darah, seperti plasma, platelet dan sel darah merah, yang menjalani proses di makmal.

Rencana ini dipetik daripada Majalah Kosmik Mei 2018.

Posted in: Kesihatan

Tuberkulosis Ternakan Ruminan

Oleh: Azri Adzhar

Tuberkulosis (TB) ialah masalah global dalam penternakan ruminan, khususnya lembu dankerbau. Penyakit ini menahun, manakala kumannya bersembunyi dan mengelak daripadadikesan oleh sel pertahanan badan, serta muncul pada suatu masa yang tidak dijangka. Dinegara yang melaksanakan program pembasmian TB, kebanyakan lembu yang dijangkiti dikenalpasti pada peringkat awal. Oleh sebab itu, tiada jangkitan bergejala (simptomatik).

Banyak negara membangun berjaya membendung atau mengurangkan prevalens penyakit ini dengan menggunakan kaedah uji dan takai terhadap stok ternakan. Walau bagaimanapun, di kebanyakan negara yang sedang membangun, yang tiada infrastruktur untuk mengesan penyakit dan tiada sistem pemantauan dan program pembasmian, TB masih suatu ancaman bagi ternakan dan manusia.

Pada lembu, TB biasanya berlaku sebagai penyakit kronik dan menyebabkan lembu lemah dan kurus. Kadangkala, TB ini akut dan melarat dengan cepatnya. Pada peringkat awal jangkitan, penyakit ini biasanya tidak bergejala (asimptomatik). Bakteria Mycobacterium bovis ialah penyebab TB bovin (lembu). Bakteria ini disebarkan kepada manusia menerusi susu daripada lembu terjangkit dan titisan aerosol.

Rencana ini dipetik daripada Majalah Kosmik Mei 2018.

Posted in: Sains Veterinar

Keloid Mencacatkan Kulit

Oleh: Rehanah Mohd. Zain

Secara global, masalah keloid berlaku di benua Amerika Selatan, Afrika, dan Asia dengan kadar penghidap yang tidak diketahui jumlah sebenarnya. Berdasarkan anggaran, kadarnya antara 5% – 16% daripada populasi penduduk. Di Malaysia, orang yang berkulit gelap dan sawo matang mempunyai risiko yang lebih tinggi untuk mengalami masalah keloid berbanding dengan orang yang berkulit cerah atau putih. Bangsa India mempunyai kulit yang mudah mengalami keloid, diikuti oleh bangsa Melayu dan bangsa Cina.

Masalah keloid ini juga ialah penyakit kulit yang disebabkan oleh pertumbuhan kolagen yang tidak normal atau berlebihan selepas pulih daripada luka. Secara biasanya, keloid ditemukan atau mudah berlaku pada bahagian dada, paha, bahu, cuping telinga, dan pipi. Bahagian lain badan juga dapat berlaku keloid. Namun begitu, keloid tidak memudaratkan pesakit yang mengalaminya. Keloid mengurangkan nilai estetika penghidapnya kerana permukaan kulit menjadi kurang cantik.

Keloid bermula daripada ketulan kecil pada tapak berlakunya kerosakan kulit. Keadaan ini beransur-ansur berkembang di luar tepi luka yang dialami. Sesetengah orang mungkin mengalami gejala lain, seperti kulit berasa sakit, gatal, berwarna cerah, merah muda, atau merah.

Rencana ini dipetik daripada Majalah Kosmik April 2018

Posted in: Kesihatan

SLE dan Deregulasi Sistem Imun

Oleh: Nor Effa Syazuli Zulkafli

Menurut Van Parijs dan Abbas, mekanisme toleransi pusat dan periferal bertanggungjawab untuk mengendalikan keupayaan sistem imun atau sistem kekebalan tubuh untuk membezakan antara diri sendiri dengan diri bukan sendiri.

Yang sebaliknya, apabila wujud keadaan sistem imun ini tidak dapat membezakan antara diri sendiri dengan diri bukan sendiri, atau ada gangguan dalam toleransi sistem imun, hal ini dapat menyumbang pembentukan dan perkembangan penyakit autoimun. Satu daripada contoh penyakit autoimun yang disebabkan oleh kegagalan toleransi sistem imun ialah sistemik lupus eritematosus (SLE).

SLE ialah penyakit autoimun sistemik yang dicirikan oleh pembentukan banyak autoantibodi yang tidak normal. Autoantibodi yang hadir membentuk kompleks imun dengan antigen (Ag). Kompleks imun ini kemudiannya membentuk mendakan di dalam tisu. Hal ini menghasilkan manifestasi klinikal dan patologik yang dicirikan oleh kerosakan tisu setempat, keradangan atau inflamasi kronik. Akhirnya, fungsi organ, hilang. Pembentukan autoantibodi terhadap komponen nuklear di dalam sel menghasilkan manifestasi klinikal, seperti keradangan, vaskulitis dan vaskulopati, menurut Pisetsky.

Rencana ini dipetik daripada Majalah Kosmik April 2018

Posted in: Sains Perubatan

Urinasi dan Warna Urin

Oleh: Muhammad Hamzihadi Hamzah

Proses pengeluaran urin dari pundi kencing dikenali sebagai urinasi. Urin ini dikenali sebagai air kencing. Setiap orang perlu peka terhadap setiap ciri asas air kencing, seperti warna, bau dan kekerapan pembuangan air kencing. Hal ini dikatakan demikian kerana ciri ini dapat memberikan petunjuk tentang apa-apa yang berlaku di dalam badan.

Rasa ingin kencing biasanya berlaku selepas pundi kencing dipenuhi oleh lebih kurang 200 mm air kencing. Pundi kencing berada pada posisi yang cukup optimum pada ketika ini untuk mengaktifkan reseptor di dalam pundi kencing.

Sebaik-baik sahaja diaktifkan, reseptor ini menghantar impuls ke saraf tunjang. Kemudian, saraf tunjang menghantar semula impuls ini ke pundi kencing. Hal ini menyebabkan pundi kencing mengecut. Sfinkter uretral dalaman yang berada di sekitar pembukaan uretra dilegakan. Hal ini memaksa air kencing untuk masuk ke dalam uretra. Akhirnya, seseorang berasa ingin kencing.

Rencana ini dipetik daripada Majalah Kosmik April 2018

Posted in: Fisiologi