KUANG CERMIN HIDUP DI TANAH TINGGI

Burung kuang cermin (Polypectron inopinatum) atau Rostchild Peacock Pheasant ialah spesies burung kuang yang ada di Malaysia, tetapi sangat sukar ditemukan. Burung ini spesies kuang yang elusif seperti burung kuang gunung (Renarthia ocellata).

Kuang cermin digolongkan dalam keluarga Phesanidae. Spesies ini hanya ditemukan di altitud yang tinggi, iaitu pada ketinggian lebih kurang 1300 meter dari paras laut. Burung ini dapat ditemukan di permatang Gunung Pine Trees di Bukit Fraser, Pahang pada ketinggian lebih kurang 1300 meter dari paras laut.
Spesies ini juga ditemukan di Cameron Highland, Banjaran Gunung Tahan dan Bukit Larut, Perak. Saiz tubuhnya hampir sama dengan burung merak pongsu (Polypectron malacensis), tetapi ekornya lebih panjang dan tidak mempunyai jambul seperti yang ada pada burung merak pongsu jantan.
Warna bulu kepak kuang cermin coklat keperang-perangan. Warna bulu pada bahagian dada dan perutnya gelap. Ada tompok berwarna biru tua sebesar duit syiling lima sen pada bahagian bulu kepaknya. Ekornya panjang dan berwarna coklat kemerah-merahan. Ada banyak tompok halus berwarna putih pada bahagian atas ekornya.
___

Rencana ini dipetik daripada Dewan Kosmik, Disember 2016.

Sila dapatkan borang langganan untuk urusan langganan.

Posted in: Konservasi

HELANG SIKAP SUKA BERSEMBUNYI

Helang sikap (Accipiter trivirgatus) atau Crested Goshawkialah satu daripada spesies helang bertubuh kecil yang mudah ditemukan di kawasan kampung, dusun buah dan pinggirhutan. Spesies ini digolongkan dalam keluarga Accipitridae.
Warna bulu kepak helang sikap ialah coklat kemerah-merahan, manakala bulu pada bahagian perutnya berlorek putih dan berwarna coklat. Bulu pada bahagian kepalanya berwarna kelabu gelap. Panjang keseluruhannya antara 40 sentimeter hingga 46 sentimeter dan beratnya antara 224 gram hingga 450 gram.
Helang sikap mempunyai jambul kecil pada bahagian belakang kepalanya. Matanya berwarna kuning, manakala anak matanya berwarna hitam. Paruhnya tajam dan bahagian hujung paruh atasnya pula membengkok ke bawah. Kukunya yang tajam membolehkannya mencengkam mangsa dengan kuatnya.
Apabila terbang, helang sikap seperti meluncur di udara. Ada kalanya, burung ini terbang dengan meniru atau membuat “mimik” burung tekukur, iaitu mengepak-ngepakkan sayapnya seolah-olah berlabuh di udara ketika terbang dan kemudian meluncur laju ke destinasinya.
___

Rencana ini dipetik daripada Dewan Kosmik, Oktober 2016.

Sila dapatkan borang langganan untuk urusan langganan.

Posted in: Konservasi

RAPANG DUIT BERBUNYI RIUH

Rapang duit (Vanillus indicus), atau Red-Wattled Lapwing, ialah satu daripada spesies burung liar yang mudah ditemukan di kawasan tanah lapang, lombong tinggal dan paya rumput. Spesies ini digolongkan dalam keluarga Charadriidae dan dikatakan sebagai burung tempatan kerana membiak di Malaysia.

Burung rapang duit mempunyai warna yang menarik, iaitu merah, hitam, putih, kelabu dan kuning. Bulu pada bahagian atas kepaknya berwarna coklat kelabu. Bulu pada perutnya pula berwarna putih. Bulu pada bahagian kepala dada dan lehernya berwarna hitam. Bulu pada bahagian tepi kepaknya berwarna hitam.

Sementara itu, ada bulu berwarna putih di kedua-dua belah pipi rapang duit. Kaki burung ini panjang dan berwarna kuning. Ada warna merah menyala dari bahagian sisi mata hingga separuh muncungnya. Bahagian hujung muncung burung ini pula berwarna hitam. Warna antara burung jantan dengan burung betina rapang duit tidak banyak beza, melainkan burung jantan bertubuh lebih besar dan mempunyai warna yang lebih garang.

Biasanya, rapang duit suka berkawan dan berpasangan. Burung ini berbeza daripada spesies burung rapang yang lain, seperti burung rapang keruit, yang tergolong dalam burung berhijrah yang mencari makanan di kawasan berlumpur atau kawasan tanah lembap yang ada di Malaysia.

___

Rencana ini dipetik daripada Dewan Kosmik, Oktober 2015.

Sila dapatkan borang langganan untuk urusan langganan.

Posted in: Konservasi

PEKAKA DADA PUTIH TIDAK BANYAK MUSUH

Oleh Jasmi Abdul

Pekaka dada putih (White-Breasted Kingfisher) ialah satu daripada lima spesies burung pekaka atau burung raja udang yang ada di Semenanjung Malaysia. Empat spesies yang lain ialah pekaka muncung tebal, pekaka kecil, pekaka leher putih dan pekaka cit-cit.

Burung pekaka dikategorikan dalam kelompok burung liar yang bergantung pada kawasan tanah lembap untuk pencarian makanan. Semua jenis burung pekaka makan secara menyambar. Makanannya terdiri daripada ikan dan serangga.

Burung pekaka selalu dilihat di kawasan yang berair, seperti tepi sungai, sawah padi, tali air, tepi pantai dan kawasan lombong tinggal. Pekaka dada putih dikenali berdasarkan bulu pada bahagian dadanya yang berwarna putih dan bulu kepaknya yang berwarna biru.

Bulu pada bahagian leher, kepala dan perut pekaka dada putih pula berwarna coklat kemerah-merahan. Paruh burung ini tebal dan tajam serta berwarna coklat kemerah-merahan. Apabila terbang, burung ini berbunyi kuat dan nyaring, iaitu kek, kek, kek, kek, berulang-ulang. Apabila hinggap di dahan kayu, kepalanya diangguk-anggukkan.

Rencana ini dipetik daripada Dewan Kosmik September 2015

Punai Tanah Suka Menyendiri

Oleh Jasmi Abdul

Burung punai tanah atau Chalcophaps indica atau Rimbok atau Emerald Dove tergolong dalam keluarga Columbidea, iaitu sekeluarga dengan burung punai, merbuk atau tekukur. Burung punai tanah dikenali dengan nama ini kerana kelakuannya yang mencari makanan di atas tanah, tidak seperti spesies punai lain yang mencari makanan di atas pokok.Punai tanah mendiami kawasan hutan tanah pamah, ladang getah atau kelapa sawit dan dusun buah. Burung ini dapat dikenali dengan cara terbangnya yang laju, mendatar dan rendah serta melintasi kawasan dusun buah.

Warna bulu kepak punai tanah hijau tua berkilat. Warna bulu pada bahagian bahunya pula coklat kemerah-merahan. Warna ekor punai tanah berwarna kelabu gelap. Ada sedikit bulu berwarna putih pada bahagian atas mata burung ini. Paruh dan kaki punai tanah pula berwarna merah jambu.Burung punai tanah jantan gemar berbunyi untuk memanggil burung punai tanah betina. Bunyi ini nyaring, dalam dan bersahut-sahutan, iaitu “uuuut, uuuut, uuuut, uuuut” berulang-ulang. Apabila berbunyi, bahagian pangkal leher burung punai tanah jantan menggelembung hingga besar. Bunyi ini dapat didengari di kawasan dusun atau hutan, terutamanya pada waktu awal pagi dan lewat petang.

___

Rencana ini dipetik daripada Dewan Kosmik Julai 2015

Posted in: Konservasi

Perenjak Belukar Si Tukang Jahit

Oleh Jasmi Abdul

Perenjak belukar atau Orthotomus atrogularis atau burung Cheninit atau Dark-necked Tailorbird ialah satu daripada spesies burung liar yang biasa dilihat di sekitar rumah, taman bunga, belukar dan dusun buah serta kawasan tanaman, seperti ladang getah dan kelapa sawit. Spesies ini tergolong dalam keluarga Sylviidae. Burung perenjak belukar mempunyai tubuh yang kecil. Panjang burung ini adalah antara 10 – 12 sentimeter.

Ekor perenjak belukar kecil, tirus dan hampir sama panjang dengan panjang badannya. Bulu kepak burung ini berwarna coklat kehijau-hijauan. Bulu pada bahagian perut dan bawah ekornya berwarna kelabu kotor. Bulu pada bahagian atas kepalanya pula berwarna perang. Ada bulu berwarna hitam di bawah leher burung perenjak belukar jantan. Walau bagaimanapun, bulu berwarna hitam ini tidak ada pada burung perenjak belukar betina.

Kaki perenjak belukar yang panjang memudahkannya melompat dari dahan ke dahan untuk mencari serangga. Pokok pula dapat dipanjat secara menegak ketika makanan dicari oleh burung ini. Bunyi yang agak nyaring, iaitu “chip, chip, chip, chip” atau bunyi yang laju dan panjang, iaitu “tat, tat, tat, tat, tat” dikeluarkan ketika pasangannya dipanggil atau ketika berada dalam ketakutan.

Burung perenjak belukar dapat ditemukan di kawasan yang pernah diterokai oleh manusia. Burung kecil ini mudah ditemukan di kampung, taman perumahan, taman bunga, dusun buah atau tanaman, belukar dan pinggir hutan sekundar.

___

Rencana ini dipetik daripada Dewan Kosmik Bil 6 2015.

Sila dapatkan borang langganan untuk urusan langganan.

Posted in: Konservasi

Ayam Pegar Makan Padi?

Oleh Jasmi Abdul

Ayam pegar atau Lopura ignita atau Crested-Fireback Pheasant ialah satu daripada spesies burung liar yang tercantik di Malaysia. Ayam pegar digolongkan dalam keluarga Phesanidae, bersama-sama dengan burung kuang raya, kuang cermin, kuang gunung, merah mata dan ayam hutan.

Spesies ini dapat ditemukan di kawasan hutan tanah pamah di Malaysia. Saiz badan ayam pegar dan ayam kampung sama, tetapi warna bulunya berbeza. Burung jantan mempunyai bulu yang sangat menarik, iaitu bulu kepaknya berwarna biru hitam berkilat, seperti baldu. Warna bulu ekor utamanya pula berwarna putih melepak.

Pada musim mengawan, corak bulu ini bertukar menjadi lebih menarik, seperti baldu biru kehitam-hitaman yang berkilat. Ada sekelompok bulu berwarna merah menyala pada bahagian atas pinggangnya. Burung jantan pula mempunyai jambul yang cantik. Jambul ini kembang dan berambu pada bahagian atasnya.

Sementara itu, pada bahagian muka burung ini ada kulit yang berwarna biru nila. Burung ini seolah-olah memakai topeng yang dipakai oleh peragawati ketika perarakan pesta Mardi Gras di New Orlean, Amerika Syarikat (AS). Warna biru kulit muka burung ini lebih menyerlah pada musim mengawan.

___

Rencana ini dipetik daripada Dewan Kosmik Bil 5 2015.

Sila dapatkan borang langganan untuk urusan langganan.

Posted in: Konservasi

Enggang Kelingking Hidup Bersama-sama Manusia

Oleh Jasmi Abdul

Enggang kelingking atau enggang belulang atau Anthracoceros albirostris atau Oriental Pied Hornbill ialah satu daripada lapan spesies burung enggang yang ada di Semenanjung Malaysia. Tujuh spesies yang lain ialah enggang lilin, enggang badak, enggang tebang mentua, enggang berjambul, enggang gunung, enggang berkedut dan enggang gatal birah.

spesies enggang terkecil yang sama besar dengan enggang gatal birah atau Black Hornbill. Panjang keseluruhan enggang kelingking ialah kira-kira 60 sentimeter dan beratnya hampir dua kilogram. Bulu pada bahagian kepak hingga ekornya berwarna hitam. Bulu pada bahagian perut serta bawah ekornya pula berwarna putih.

Apabila terbang, bulu berwarna putih kelihatan pada bahagian hujung bulu kepak enggang kelingking. Paruh enggang kelingking tebal dan berwarna putih kekuning-kuningan. Balong enggang kelingking agak tebal, terutama pada bahagian atas pangkal paruhnya. Ada bulu berwarna putih pada bahagian pipi burung ini. Enggang yang paling besar ialah enggang lilin atau Great Hornbill yang mempunyai saiz tubuh hampir sama dengan seekor angsa.

Di Sarawak, burung enggang kelingking dikenali sebagai burung kenyalang. Biasanya, burung enggang kelingking dapat ditemukan di kawasan hutan tebal. Hal ini dikatakan demikian kerana spesies burung ini memerlukan pokok yang besar dan tinggi bagi memudahkannya mencari makanan dan membiak. Burung enggang kelingking juga dapat dilihat berkeliaran di sekitar kawasan kampung yang bersempadan dengan hutan rimba.

___

Rencana ini dipetik daripada Dewan Kosmik Bil 4 2015.

Sila dapatkan borang langganan untuk urusan langganan.

Posted in: Konservasi

Burung Botak Upeh Sukar Membiak

Oleh Jasmi Abdul


Burung botak upeh atau Milky Stork ialah satu daripada tiga jenis burung botak yang ada di Malaysia. Dua spesies burung botak lain ialah burung botak besar dan burung botak kecil. Taburan burung botak upeh bermula dari Vietnam, Kampuchea dan Indonesia. Populasi burung ini dikatakan masih banyak di Sumatera, manakala hampir pupus di Malaysia, Vietnam dan Kampuchea.

Di Malaysia, botak upeh hanya dapat ditemukan di sekitar Pulau Kalumpang di dalam Suaka Burung Kuala Gula, Kerian, Perak. Bilangan botak upeh dianggarkan tidak melebihi dua puluh ekor. Spesies ini dikategorikan dalam Jadual Satu dalam Buku Merah Kesatuan Antarabangsa bagi pemuliharaan (IUCN).

Burung botak upeh mempunyai bulu yang putih melepak. Ada sedikit warna hitam pada bahagian hujung bulu kepaknya. Paruhnya besar dan tebal, berwarna kuning dan runcing pada bahagian hujungnya. Ada sedikit warna merah jambu pada bahagian dahi dan pangkal paruh burung ini. Kaki botak upeh pula panjang dan berwarna merah jambu.

Botak upeh mempunyai habitat yang terhad, iaitu hanya mendiami kawasan hutan paya bakau berlumpur. Burung botak upeh memilih habitat ini kerana ada banyak makanan yang dapat dimakannya.

___

Rencara ini dipetik daripada Dewan Kosmik Februari 2015.

Sila dapatkan borang langganan untuk urusan langganan.

Di Malaysia, botak upeh hanya dapat
ditemukan di sekitar Pulau Kalumpang di
dalam Suaka Burung Kuala Gula, Kerian,
Perak. Bilangan botak upeh dianggarkan
tidak melebihi dua puluh ekor. Spesies ini
dikategorikan dalam Jadual Satu dalam
Buku Merah Kesatuan Antarabangsa
bagi pemuliharaan (IUCN).
Burung botak upeh mempunyai
bulu yang putih melepak. Ada sedikit
warna hitam pada bahagian hujung bulu
kepaknya. Paruhnya besar dan tebal,
berwarna kuning dan runcing pada
bahagian hujungnya. Ada sedikit warna
merah jambu pada bahagian dahi dan
pangkal paruh burung ini. Kaki botak
upeh pula panjang dan berwarna merah
jambu.Di Malaysia, botak upeh hanya dapat
ditemukan di sekitar Pulau Kalumpang di
dalam Suaka Burung Kuala Gula, Kerian,
Perak. Bilangan botak upeh dianggarkan
tidak melebihi dua puluh ekor. Spesies ini
dikategorikan dalam Jadual Satu dalam
Buku Merah Kesatuan Antarabangsa
bagi pemuliharaan (IUCN).
Burung botak upeh mempunyai
bulu yang putih melepak. Ada sedikit
warna hitam pada bahagian hujung bulu
kepaknya. Paruhnya besar dan tebal,
berwarna kuning dan runcing pada
bahagian hujungnya. Ada sedikit warna
merah jambu pada bahagian dahi dan
pangkal paruh burung ini. Kaki botak
upeh pula panjang dan berwarna merah
jambu.

Posted in: Konservasi

Beruk Mudah Dijinakkan

Oleh Jasmi Abdul


Beruk (Macaca nemestrina) atau Pig-tailed Macaque ialah satu daripada sebelas spesies primat yang ada di negara ini. Sepuluh spesies yang lain ialah beruk kentoi, kera, siamang, ungka tangan hitam, ungka tangan putih, lotong kelabu, lotong ceneka, lotong cengkong, orang belanda dan orang utan.

Saiz beruk lebih besar daripada kera. Ekor beruk pendek, iaitu kurang daripada 15 sentimeter. Bulunya berwarna coklat keperang-perangan. Tubuhnya lebih besar dan lebih sasa, jika dibandingkan dengan primat yang hampir serupa dengannya, iaitu kera (Macaca facicularis).

Satu lagi satu spesies beruk yang hampir sama dengan beruk ialah beruk kentoi (Macaca speciosa) atau Stump-tailed Macaque yang hanya dapat ditemukan di Perlis yang bersempadan dengan Thailand. Beruk kentoi mempunyai saiz badan yang hampir sama dengan beruk, tetapi muncungnya lebih pendek, bulunya agak panjang, hidungnya pesek serta kulit mukanya berwarna merah kebiru-biruan, terutamanya pada beruk kentoi jantan dewasa.

Beruk mendiami kawasan hutan primer tanah pamah dan tidak ada di kawasan hutan tanah tinggi yang melebihi 1000 meter dari paras laut. Beruk juga dapat ditemukan di kawasan hutan paya gambut, seperti Hutan Simpan Pondok Tanjung, Selama, Perak dan Rizab Hidupan Liar Sungai Dusun, Selangor.

___

Rencara ini dipetik daripada Dewan Kosmik Januari 2015.

Sila dapatkan borang langganan untuk urusan langganan.

Posted in: Konservasi