Perenjak Belukar Si Tukang Jahit

Oleh Jasmi Abdul

Perenjak belukar atau Orthotomus atrogularis atau burung Cheninit atau Dark-necked Tailorbird ialah satu daripada spesies burung liar yang biasa dilihat di sekitar rumah, taman bunga, belukar dan dusun buah serta kawasan tanaman, seperti ladang getah dan kelapa sawit. Spesies ini tergolong dalam keluarga Sylviidae. Burung perenjak belukar mempunyai tubuh yang kecil. Panjang burung ini adalah antara 10 – 12 sentimeter.

Ekor perenjak belukar kecil, tirus dan hampir sama panjang dengan panjang badannya. Bulu kepak burung ini berwarna coklat kehijau-hijauan. Bulu pada bahagian perut dan bawah ekornya berwarna kelabu kotor. Bulu pada bahagian atas kepalanya pula berwarna perang. Ada bulu berwarna hitam di bawah leher burung perenjak belukar jantan. Walau bagaimanapun, bulu berwarna hitam ini tidak ada pada burung perenjak belukar betina.

Kaki perenjak belukar yang panjang memudahkannya melompat dari dahan ke dahan untuk mencari serangga. Pokok pula dapat dipanjat secara menegak ketika makanan dicari oleh burung ini. Bunyi yang agak nyaring, iaitu “chip, chip, chip, chip” atau bunyi yang laju dan panjang, iaitu “tat, tat, tat, tat, tat” dikeluarkan ketika pasangannya dipanggil atau ketika berada dalam ketakutan.

Burung perenjak belukar dapat ditemukan di kawasan yang pernah diterokai oleh manusia. Burung kecil ini mudah ditemukan di kampung, taman perumahan, taman bunga, dusun buah atau tanaman, belukar dan pinggir hutan sekundar.

___

Rencana ini dipetik daripada Dewan Kosmik Bil 6 2015.

Sila dapatkan borang langganan untuk urusan langganan.

Posted in: Konservasi

Ayam Pegar Makan Padi?

Oleh Jasmi Abdul

Ayam pegar atau Lopura ignita atau Crested-Fireback Pheasant ialah satu daripada spesies burung liar yang tercantik di Malaysia. Ayam pegar digolongkan dalam keluarga Phesanidae, bersama-sama dengan burung kuang raya, kuang cermin, kuang gunung, merah mata dan ayam hutan.

Spesies ini dapat ditemukan di kawasan hutan tanah pamah di Malaysia. Saiz badan ayam pegar dan ayam kampung sama, tetapi warna bulunya berbeza. Burung jantan mempunyai bulu yang sangat menarik, iaitu bulu kepaknya berwarna biru hitam berkilat, seperti baldu. Warna bulu ekor utamanya pula berwarna putih melepak.

Pada musim mengawan, corak bulu ini bertukar menjadi lebih menarik, seperti baldu biru kehitam-hitaman yang berkilat. Ada sekelompok bulu berwarna merah menyala pada bahagian atas pinggangnya. Burung jantan pula mempunyai jambul yang cantik. Jambul ini kembang dan berambu pada bahagian atasnya.

Sementara itu, pada bahagian muka burung ini ada kulit yang berwarna biru nila. Burung ini seolah-olah memakai topeng yang dipakai oleh peragawati ketika perarakan pesta Mardi Gras di New Orlean, Amerika Syarikat (AS). Warna biru kulit muka burung ini lebih menyerlah pada musim mengawan.

___

Rencana ini dipetik daripada Dewan Kosmik Bil 5 2015.

Sila dapatkan borang langganan untuk urusan langganan.

Posted in: Konservasi

Enggang Kelingking Hidup Bersama-sama Manusia

Oleh Jasmi Abdul

Enggang kelingking atau enggang belulang atau Anthracoceros albirostris atau Oriental Pied Hornbill ialah satu daripada lapan spesies burung enggang yang ada di Semenanjung Malaysia. Tujuh spesies yang lain ialah enggang lilin, enggang badak, enggang tebang mentua, enggang berjambul, enggang gunung, enggang berkedut dan enggang gatal birah.

spesies enggang terkecil yang sama besar dengan enggang gatal birah atau Black Hornbill. Panjang keseluruhan enggang kelingking ialah kira-kira 60 sentimeter dan beratnya hampir dua kilogram. Bulu pada bahagian kepak hingga ekornya berwarna hitam. Bulu pada bahagian perut serta bawah ekornya pula berwarna putih.

Apabila terbang, bulu berwarna putih kelihatan pada bahagian hujung bulu kepak enggang kelingking. Paruh enggang kelingking tebal dan berwarna putih kekuning-kuningan. Balong enggang kelingking agak tebal, terutama pada bahagian atas pangkal paruhnya. Ada bulu berwarna putih pada bahagian pipi burung ini. Enggang yang paling besar ialah enggang lilin atau Great Hornbill yang mempunyai saiz tubuh hampir sama dengan seekor angsa.

Di Sarawak, burung enggang kelingking dikenali sebagai burung kenyalang. Biasanya, burung enggang kelingking dapat ditemukan di kawasan hutan tebal. Hal ini dikatakan demikian kerana spesies burung ini memerlukan pokok yang besar dan tinggi bagi memudahkannya mencari makanan dan membiak. Burung enggang kelingking juga dapat dilihat berkeliaran di sekitar kawasan kampung yang bersempadan dengan hutan rimba.

___

Rencana ini dipetik daripada Dewan Kosmik Bil 4 2015.

Sila dapatkan borang langganan untuk urusan langganan.

Posted in: Konservasi

Burung Botak Upeh Sukar Membiak

Oleh Jasmi Abdul


Burung botak upeh atau Milky Stork ialah satu daripada tiga jenis burung botak yang ada di Malaysia. Dua spesies burung botak lain ialah burung botak besar dan burung botak kecil. Taburan burung botak upeh bermula dari Vietnam, Kampuchea dan Indonesia. Populasi burung ini dikatakan masih banyak di Sumatera, manakala hampir pupus di Malaysia, Vietnam dan Kampuchea.

Di Malaysia, botak upeh hanya dapat ditemukan di sekitar Pulau Kalumpang di dalam Suaka Burung Kuala Gula, Kerian, Perak. Bilangan botak upeh dianggarkan tidak melebihi dua puluh ekor. Spesies ini dikategorikan dalam Jadual Satu dalam Buku Merah Kesatuan Antarabangsa bagi pemuliharaan (IUCN).

Burung botak upeh mempunyai bulu yang putih melepak. Ada sedikit warna hitam pada bahagian hujung bulu kepaknya. Paruhnya besar dan tebal, berwarna kuning dan runcing pada bahagian hujungnya. Ada sedikit warna merah jambu pada bahagian dahi dan pangkal paruh burung ini. Kaki botak upeh pula panjang dan berwarna merah jambu.

Botak upeh mempunyai habitat yang terhad, iaitu hanya mendiami kawasan hutan paya bakau berlumpur. Burung botak upeh memilih habitat ini kerana ada banyak makanan yang dapat dimakannya.

___

Rencara ini dipetik daripada Dewan Kosmik Februari 2015.

Sila dapatkan borang langganan untuk urusan langganan.

Di Malaysia, botak upeh hanya dapat
ditemukan di sekitar Pulau Kalumpang di
dalam Suaka Burung Kuala Gula, Kerian,
Perak. Bilangan botak upeh dianggarkan
tidak melebihi dua puluh ekor. Spesies ini
dikategorikan dalam Jadual Satu dalam
Buku Merah Kesatuan Antarabangsa
bagi pemuliharaan (IUCN).
Burung botak upeh mempunyai
bulu yang putih melepak. Ada sedikit
warna hitam pada bahagian hujung bulu
kepaknya. Paruhnya besar dan tebal,
berwarna kuning dan runcing pada
bahagian hujungnya. Ada sedikit warna
merah jambu pada bahagian dahi dan
pangkal paruh burung ini. Kaki botak
upeh pula panjang dan berwarna merah
jambu.Di Malaysia, botak upeh hanya dapat
ditemukan di sekitar Pulau Kalumpang di
dalam Suaka Burung Kuala Gula, Kerian,
Perak. Bilangan botak upeh dianggarkan
tidak melebihi dua puluh ekor. Spesies ini
dikategorikan dalam Jadual Satu dalam
Buku Merah Kesatuan Antarabangsa
bagi pemuliharaan (IUCN).
Burung botak upeh mempunyai
bulu yang putih melepak. Ada sedikit
warna hitam pada bahagian hujung bulu
kepaknya. Paruhnya besar dan tebal,
berwarna kuning dan runcing pada
bahagian hujungnya. Ada sedikit warna
merah jambu pada bahagian dahi dan
pangkal paruh burung ini. Kaki botak
upeh pula panjang dan berwarna merah
jambu.

Posted in: Konservasi

Beruk Mudah Dijinakkan

Oleh Jasmi Abdul


Beruk (Macaca nemestrina) atau Pig-tailed Macaque ialah satu daripada sebelas spesies primat yang ada di negara ini. Sepuluh spesies yang lain ialah beruk kentoi, kera, siamang, ungka tangan hitam, ungka tangan putih, lotong kelabu, lotong ceneka, lotong cengkong, orang belanda dan orang utan.

Saiz beruk lebih besar daripada kera. Ekor beruk pendek, iaitu kurang daripada 15 sentimeter. Bulunya berwarna coklat keperang-perangan. Tubuhnya lebih besar dan lebih sasa, jika dibandingkan dengan primat yang hampir serupa dengannya, iaitu kera (Macaca facicularis).

Satu lagi satu spesies beruk yang hampir sama dengan beruk ialah beruk kentoi (Macaca speciosa) atau Stump-tailed Macaque yang hanya dapat ditemukan di Perlis yang bersempadan dengan Thailand. Beruk kentoi mempunyai saiz badan yang hampir sama dengan beruk, tetapi muncungnya lebih pendek, bulunya agak panjang, hidungnya pesek serta kulit mukanya berwarna merah kebiru-biruan, terutamanya pada beruk kentoi jantan dewasa.

Beruk mendiami kawasan hutan primer tanah pamah dan tidak ada di kawasan hutan tanah tinggi yang melebihi 1000 meter dari paras laut. Beruk juga dapat ditemukan di kawasan hutan paya gambut, seperti Hutan Simpan Pondok Tanjung, Selama, Perak dan Rizab Hidupan Liar Sungai Dusun, Selangor.

___

Rencara ini dipetik daripada Dewan Kosmik Januari 2015.

Sila dapatkan borang langganan untuk urusan langganan.

Posted in: Konservasi

Siamang Hidup di Tempat Tinggi

Oleh JASMI ABDUL
SIAMANG dalam bahasa Inggeris juga dikenali sebagai siamang (Sympalangus syndactylus) salah satu daripada tiga spesies ungka dalam famili Hylobatidae yang terdapat di negara ini. Dua spesies yang lain, iaitu ungka tangan putih atau “white-handed gibbon” (Hylobates lar) dan ungka tangan hitam (Hylobates agilis) atau wak wak atau “agile gibbon”. Ungka tangan hitam hanya terdapat di utara Semenanjung yang bersempadankan dengan negara Thailand seperti Kedah, Perak dan Kelantan. Ungka tangan putih pula terdapat di kebanyakan negeri di Semenanjung.
Siamang spesies yang terbesar daripada tiga spesies tersebut. Bulu siamang panjang, lebat dan berwarna hitam gelap. Ekornya pendek serta tidak kelihatan. Bulunya yang panjang membolehkan haiwan ini tahan cuaca dan suhu sejuk di kawasan bukit bukau dan pergunungan, terutama pada waktu malam. Badan siamang gempal dan tegap. Tangannya pula lebih panjang daripada kaki. Haiwan ini bergayut dari satu dahan ke satu dahan dengan menggunakan tangan dan kakinya.
Kakinya jarang-jarang digunakan untuk berjalan di atas tanah. Pergerakannya di atas tanah agak lambat dan perlahan. Apabila berjalan di atas tanah, siamang mengangkat kedua-dua tangannya ke atas bagi mengimbangi badannya supaya tidak tumbang atau jatuh. Siamang tinggal di atas pohon yang tinggi, seperti pokok keranji, kruing, tualang, meranti dan seraya. Ia bergayut daripada satu dahan ke satu dahan semasa mencari makan. Siamang jarang-jarang turun ke tanah dan amat takut akan air.

____

Rencana ini dipetik daripada Dewan Kosmik Ogos 2012.

Posted in: Konservasi

Buaya Jenjulung Bermuncung Panjang

Oleh JASMI ABDUL

BUAYA jenjulung atau “Malayan Gharial” (Tomistoma schelegeli) antara dua spesies buaya yang terdapat di negara ini. Spesies lain yang hampir sama dengannya ialah buaya tembaga atau “Estuarine Crocodile” (Crocodylus porosus). Taburan buaya jenjulung bermula dari India, Myanmar, Thailand, Laos, Kampuchea, Vietnam hingga kepulauan Indonesia. Haiwan liar ini digolongkan dalam keluarga Crocodylidae.
Buaya jenjulung mempunyai muncung yang panjang dan tirus, seperti muncung ikan jenjulung atau kadangkala dikenali sebagai ikan todak.
Buaya jenjulung mempunyai tubuh yang lebih kecil jika dibandingkan dengan buaya tembaga. Panjangnya tidak melebihi empat meter. Kulit badannya berwarna coklat dengan tompok berwarna hitam pada keseluruhan badan. Bahagian belakang serta ekor buaya ini berduri, manakala kulit nipis di antara jari kaki memudahkannya berenang.
Buaya jenjulung mendiami kawasan sungai yang airnya masih tidak tercemar oleh bahan toksik, terutamanya di kawasan sekitar hutan dara atau hutan paya gambut. Terdapat rekod menunjukkan bahawa buaya jenjulung pernah ditangkap di Sungai Tengai, Ulu Bernam, Selangor, dan Sungai Sungkai, Perak.

BUAYA jenjulung atau “Malayan Gharial” (Tomistoma schelegeli) antara dua spesies buaya yang terdapat di negara ini. Spesies lain yang hampir sama dengannya ialah buaya tembaga atau “Estuarine Crocodile” (Crocodylus porosus). Taburan buaya jenjulung bermula dari India, Myanmar, Thailand, Laos, Kampuchea, Vietnam hingga kepulauan Indonesia. Haiwan liar ini digolongkan dalam keluarga Crocodylidae. Buaya jenjulung mempunyai muncung yang panjang dan tirus, seperti muncung ikan jenjulung atau kadangkala dikenali sebagai ikan todak. Buaya jenjulung mempunyai tubuh yang lebih kecil jika dibandingkan dengan buaya tembaga. Panjangnya tidak melebihi empat meter. Kulit badannya berwarna coklat dengan tompok berwarna hitam pada keseluruhan badan. Bahagian belakang serta ekor buaya ini berduri, manakala kulit nipis di antara jari kaki memudahkannya berenang. Buaya jenjulung mendiami kawasan sungai yang airnya masih tidak tercemar oleh bahan toksik, terutamanya di kawasan sekitar hutan dara atau hutan paya gambut. Terdapat rekod menunjukkan bahawa buaya jenjulung pernah ditangkap di Sungai Tengai, Ulu Bernam, Selangor, dan Sungai Sungkai, Perak.

____

Rencana ini dipetik daripada Dewan Kosmik Julai 2012.

Posted in: Konservasi

Pengawal Perosak Tanaman

Oleh  JASMI ABDUL

BURUNG dendang selayang atau black-naped oriole (Oriolus chinensis) antara spesies burung liar yang biasa ditemui di pinggiran hutan, perkampungan dan kawasan pertanian. Dendang selayang termasuk dalam famili Oriolidae.

Burung ini mempunyai warna bulu yang cantik lagi menarik, iaitu warna kuning diraja pada keseluruhan badannya, kecuali di bahagian mata hingga tengkuk dan hujung bulu kepaknya, serta hujung ekornya berwarna hitam.
Bulu berwarna hitam di bahagian matanya seolah-olah burung ini memakai topeng penutup mata. Paruhnya tajam dan berwarna jingga atau merah jambu. Paruhnya tebal di bahagian pangkal dan meruncing di bahagian hujungnya. Matanya berwarna merah dan anak matanya berwarna hitam. Burung jantan dan burung betina mempunyai warna yang sama, kecuali burung betina mempunyai saiz badan yang lebih kecil dan warna bulunya agak pudar. Burung ini sentiasa hidup dan terbang berpasangan.
Burung jantan mengeluarkan bunyi yang nyaring, kuat dan ringkas, “chau-liok, ko-kiou”, dan kadangkala berbunyi, seperti menjerit, “kuek, kuek” berulang-ulang semasa terbang berkejaran antara satu sama lain.
____
Rencana ini dipetik daripada Dewan Kosmik Jun 2012.

Posted in: Konservasi

Harimau Kumbang Pandai Memanjat

OLEH JASMI ABDUL

HARIMAU kumbang atau Panthera pardus adalah antara satu daripada tiga spesies harimau yang terdapat di negara ini. Dua spesies yang lain, iaitu harimau belang (Panthera tigris) dan harimau dahan (Neofelis nebolusa). Saiz tubuh badan harimau kumbang lebih kecil jika dibandingkan dengan harimau belang. Berat maksimumnya boleh mencapai sehingga 100 kilogram. Harimau belang jantan dewasa boleh mencapai berat sehingga 150 kilogram. Ukuran tapak kakinya lebih kecil daripada harimau belang, iaitu tidak melebihi daripada 7 sentimeter panjang.

Panjang keseluruhan badannya boleh mencapai sehingga 2 meter. Kulit badannya berwarna hitam berkilat. Jika diamati secara dekat, terdapat tompok berbentuk bintang di kulit badannya. Di benua Afrika dan India, harimau kumbang dikenali sebagai harimau bintang atau panther, tetapi di kawasan tropika, kulit badan harimau bintang bertukar warna menjadi hitam kerana cuaca lembap. Harimau kumbang ditemui di kawasan hutan pamah yang diteroka pada ketinggian hampir 1500 meter dari paras laut. Harimau kumbang aktif pada waktu malam, bermula dari senja hingga ke pagi. Biasanya ia mengikut denai haiwan besar yang lain, seperti  denai gajah, tapir atau seladang bagi memudahkannya memburu mangsa.

Harimau kumbang pandai memanjat pokok terutama pokok yang rendang dan condong. Ia menunggu mangsanya dari atas pokok atau berehat di dahan pokok yang condong. Ada kalanya ia menangkap mangsanya dari atas pokok. Mangsanya terdiri daripada rusa, babi hutan, kijang, pelanduk, burung liar dan haiwan reptilia. Mangsa yang dibunuhnya sama ada dimakan di atas tanah atau dimakan di atas dahan pokok tempat ia berehat.

____
Rencana ini dipetik daripada Dewan Kosmik keluaran Mei 2012.

Posted in: Konservasi