MyBIS DAN RECS BEKERJASAMA

Oleh: Ajla Rafidah Baharom, Nurfarhana Hizan Hijas, Tan Kok Kiat dan Teo Eng Wah

Sistem maklumat biodiversiti Malaysia (MyBIS) ialah sistem maklumat biodiversitikebangsaan yang dibangunkan oleh Institut Penyelidikan Perhutanan Malaysia (FRIM)secara berperingkat dengan kerjasama Kementerian Sumber Asli dan Alam Sekitar (NRE)sejak tahun 2004.

Pada 21 September 2017, sistemini dirasmikan selepas menjalani prosespenstrukturan dan penjenamaansemula daripada sistem terdahulu,iaitu mekanisme gedung penjelasanMalaysia (MyCHM). Selain memenuhisatu daripada obligasi negara di bawah Konvensyen Kepelbagaian Biologi (CBD), sistem ini diwujudkan dengan misi untuk menjadi pusat repositori biodiversiti negara dan meningkatkan kesedaran awam tentang kepentingan biodiversiti dalam kehidupan harian.

Rencana ini dipetik daripada Majalah Kosmik Julai 2018.

Posted in: DARIPADA FRIM

ORGANISMA TERUBAH SUAI GENETIK SELAMAT?

Oleh: Wan Elyn Amira Wan Adnan

Organisma terubah suai genetik (GMO) merujuk tanaman atau organisma lain yang mengalami pengubahsuaian kandungan genetik. GMO menggunakan teknologi kejuruteraan genetik yang melibatkan perubahan genetik sesuatu organisma kepada bentuk baharu.

Proses ini dilakukan dengan cara mengeluarkan satu gen atau lebih gen daripada asid deoksiribonukleik (DNA) organisma lain, sama ada bakteria, virus, binatang atau tumbuhan. Kemudian, gen ini digabungkan ke dalam DNA tanaman atau organisma yang bakal diubah suai. Oleh sebab itu, aplikasi pengubahsuaian genetik menerusi teknologi ini tidak terhad pada tumbuhan, malah pada hidupan lain, daripada sekecil virus dan bakteria, sehinggalah sebesar haiwan dan manusia.

Menerusi kejuruteraan genetik, ahli sains dari Syarikat Mosanto, Amerika Syarikat memindahkan gen daripada bakteria yang dikenali sebagai Bacillus thuringiensis (Bt) ke dalam DNA pokok jagung yang ingin diubah suai. Pemindahan gen ini menyebabkan gen pokok jagung baharu menjadi kuat dan tahan serangan penyakit berbanding dengan pokok jagung semula jadi.

Perbezaan antara jagung GMO (kiri) dengan jagung semula jadi (kanan).

Rencana ini dipetik daripada Majalah Kosmik Julai 2018.

Posted in: Bioteknologi

MAKANLAH YANG SELAMAT

Oleh: Mohd. Syukri Anwar

Kecanggihan teknologi kejuruteraan genetik sememangnyadiakui oleh pelbagai ahli sains. Menerusi pencapaian dalamteknologi ini, pelbagai produk baharu dicipta dan digunakan.Produk yang baru dicipta ini mempunyai keupayaan yang tinggidari segi melawan penyakit dan musuh, bersaiz lebih besar danmempunyai produktiviti yang sangat tinggi.

Dalam bidang pertanian atau penternakan, yang paling penting ialah produktiviti penghasilan dan kelangsungan kehidupan. Jika produktiviti meningkat, banyak produk yang dapat dihasilkan. Jika kelangsungan kehidupan dapat ditingkatkan atau tiada yang rosak atau mati, output pertanian dan penternakan menjadi maksimum, seterusnya menguntungkan petani dan penternak. Secara tidak langsung, bekalan makanan daripada produk pertanian dan penternakan dapat dibekalkan pada setiap masa.

Antara kaedah untuk memastikan kejayaan pembekalan makanan termasuklah menghasilkan organisma terubah suai genetik. Organisma ini ialah organisma asal yang menjalani perubahan dari segi genetik, seterusnya membentuk organisma jadian. Perubahan ini pula suatu yang kekal. Oleh sebab itu, organisma ini sukar dihapuskan dan bakal mendominasi kawasan sehingga menyebabkan kepupusan organisma asal.

Rencana ini dipetik daripada Majalah Kosmik Julai 2018.

Posted in: Daripada Editor

KULAT ENTOMOPATOGENIK PENGAWAL POPULASI SEMULA JADI

Oleh: Mohd. Salleh Sanusi dan Patahayah Mansor

Ada tiga kategori utama kulat, iaitu kulat mikoriza, kulat parasit dan kulat saprofit. Kulatini hidup di sekitaran daratan, perairan darat atau lautan. Semua kulat menunjukkankepelbagaian yang menarik dari segi morfologi dan ekologi. Istilah entomopatogenikberasal daripada bahasa Greek, iaitu entomon, yang merujuk serangga dan patogenik yangbermaksud mampu menyebabkan atau menghasilkan penyakit.

Kulat entomopatogenik ialah kulat yang boleh menyebabkan penyakit kepada serangga. Kulat ini bertindak sebagai parasit terhadap serangga dan membunuh atau menghilangkan keupayaannya secara serius. Antara kumpulan serangga yang sering dijangkiti oleh kulat entomopatogenik termasuklah daripada order Lepidoptera, Hemiptera, Homoptera dan Coleoptera.

Penggunaan pelbagai jenis racunserangga kimia secara meluas olehpetani dalam kawalan serangga perosakdapat memberikan kesan buruk kepadamanusia, binatang dan alam sekitardisebabkan oleh kesan toksik. Hal ini menyebabkan serangga sasaran rintangterhadap racun, dan musuh semula jadiserangga yang bermanfaat dalam bidangpertanian, mati.

Rencana ini dipetik daripada Majalah Kosmik Jun 2018.

Posted in: DARIPADA FRIM

KELAWAR PEMAKAN BUAH PENYEBAR BIJI BENIH

Oleh: Nor Hazwani, A. R., Shahfiz, M. A., Kaviarasu, M., Nur Alwani, Z. dan Noor Faradiana, M. F.

Kelawar satu-satunya mamalia yang berkebolehan untuk terbang seperti burung. Hal ini dikatakan demikian kerana kelawar mempunyai otot seperti tangan yang berubah suai menjadi sayap. Berbeza daripada sayap burung yang berbulu pelepah, kelawar mempunyai sayap yang terdiri daripada membran yang meliputi 85% daripada jumlah saiz badan kelawar dan mampu menampung berat badannya ketika terbang.

Selain kelawar, masyarakat sering beranggapan bahawa ada spesies mamalia lain yang berkebolehan untuk terbang, seperti tupai terbang merah (Petaurista petaurista) dan kubung (Galeopterus variegatus). Namun begitu, spesies ini tidak mempunyai otot seperti kelawar, sebaliknya lebihan kulit yang menyebabkan spesies ini berupaya untuk meluncur di udara berbanding dengan keupayaan untuk terbang. Malaysia mempunyai 128 spesies kelawar. Daripada jumlah ini, 106 spesies dari Semenanjung Malaysia dan 92 spesies dari Sabah dan Sarawak.

Kelawar hidupan liar yang dikelaskan di bawah Order Chiroptera yang dibahagikan kepada dua suborder, iaitu Megachiroptera (kelawar pemakan buah) dan Microchiroptera (kelawar pemakan serangga). Di Malaysia, hanya satu keluarga Pteropodidae yang tergolong di bawah suborder Megachiroptera yang terdiri daripada 18 spesies.

Rencana ini dipetik daripada Majalah Kosmik Jun 2018.

Posted in: DARIPADA FRIM

MATI HIDUP SEMULA

Oleh: Mohd. Syukri Anwar

Apabila permainan tercekik (cabaran pass-out) viral dimedia sosial, ada generasi muda yang terpengaruh untukmencubanya. Dalam hal ini, pelbagai pihak memberikanpelbagai komen. Banyak netizen yang mengecam permainan ini,begitu juga pakar kesihatan. Malah, Kementerian Pendidikan Malaysiaturut mengharamkannya. Hal ini disebabkan oleh bahaya yang berlakukesan daripada permainan ini.

Permainan ini menyebabkan pemain yang ditekan dadanya mati (pengsan) dalam tempoh lima saat sebelum hidup (sedar) semula. Oleh sebab permainan ini tidak menyebabkan kesakitan kepada pemainnya, banyak yang terpengaruh untuk mencubanya, iaitu merasai kematian dan hidup semula.

Ketika pemain asyik bermain permainan ini, mungkin tidak terlintas kesan permainan ini dalam fikiran masing-masing. Hal ini disebabkan oleh permainan ini sangat ringkas dan mudah, iaitu hanya melibatkan tekanan pada bahagian dada dan pemain pengsan, seterusnya sedar semula. Oleh sebab itu, secara langsungnya, tidak kelihatan apa-apa mudarat yang boleh berlaku berbanding dengan permainan yang lain yang boleh mencederakan fizikal luaran pemain, seperti luka dan patah.

Rencana ini dipetik daripada Majalah Kosmik Jun 2018.

Posted in: Daripada Editor

Gelombang Graviti Wujud?

Oleh: Ramli Abdul Samad

Lebih 100 tahun dahulu, tepatnya pada tahun 1915, ilmuwan tersohor, Albert Einstein, mengemukakan hipotesis atau ramalan menerusi kiraan dan teori, iaitu kewujudan entiti gelombang graviti. Hipotesis kewujudan fenomena gelombang graviti satu daripada pakej dalam teori kerelatifan umum Einstein. Namun begitu, pembuktian setiap unsur dalam komponen hipotesis dalam pakej ini masih memerlukan tempoh yang lama.

Einstein menyatakan teorikerelatifan umum sebagai suatupenambahbaikan terhadap hukum gravitiyang dikemukakan oleh Issac Newtonpada abad ke-17. Penambahbaikan iniberbekalkan teori Einstein yang munculterlebih dahulu, iaitu teori kerelatifan khusus. Dalam teori kerelatifan umum,graviti bukan lagi dilihat sebagai ciri gaya,sebaliknya ciri manifestasi daripada kelengkungan ruang dan waktu.

Einstein menggambarkan alamsemesta sebagai kain empat dimensi.Menurut Einstein, kelengkunganruang dan waktu, berhubung secaralangsung dengan empat momentumyang bergerak yang terdiri daripadatenaga massa dan momentum linear,serta daripada sebarang objek atauradiasi. Kewujudan teori kerelatifanumum Einstein ini digambarkandalam persamaan medan Einstein.

Rencana ini dipetik daripada Majalah Kosmik Mei 2018.

Posted in: Fizik

Genus Ridleyandra di Semenanjung Malaysia

Oleh: Siti Munirah Mat Yunoh

Ridleyandra satu daripada genus yang ada dalam keluarga Gesneriaceae. Kata “Ridley” bersempena dengan nama Henry Nicholas Ridley (tahun 1855 – tahun 1956), iaitu bagi menghormati beliau sebagai seorang ahli botani Inggeris terkenal yang bekerja di Singapura, Semenanjung Malaysia dan kawasan sekitarnya.

Kata “-andra” pula berasal daripada bahasa Greek ανδρος, iaitu andros yang bermaksud lelaki. Nama ini merujuk bahagian androesium yang berkaitan dengan kedudukan asal tumbuhan sebelum ini, iaitu dalam kumpulan Didissandra.

Ada 31 spesies tumbuhan dalam keluarga Ridleyandra yang bertaburan dari Thailand, Semenanjung Malaysia dan Borneo. Di Semenanjung Malaysia, 24 spesies diiktiraf. Sebanyak 23 daripadanya endemik di Semenanjung Malaysia. Satu spesies juga direkodkan di Thailand.

Ridleyandra ialah tumbuhan endemik, iaitu khusus di kawasan tertentu. Habitat tumbuhan Ridleyandra ialah hutan tropika yang masih berkeadaan baik. Tumbuhan jenis ini dapat ditemukan di hutan dipterokarpa bawah, hutan dipterokarpa tinggi dan hutan gunung. Kebanyakannya menyukai tempat yang redup dan sedikit basah. Sebagai contohnya, berdekatan dengan sumber air, seperti sungai atau mata air.

Rencana ini dipetik daripada Majalah Kosmik Mei 2018.

Giam Rambai Tumbuhan Endemik Terancam

Oleh: Suhaida Mustafa

Pada tahun 2010, status pemuliharaan spesies tumbuhan keluarga Dipterokarpa, dinilai. Hasil penilaiannya diterbitkan dalam risalah penyelidikan yang bertajuk Malaysia Plant Red List – Peninsular Malaysia Dipterocarpaceae. Dalam risalah ini, sebanyak 155 spesies daripada 165 taksa Dipterokarpa yang ada di Semenanjung Malaysia, dinilai.

Berdasarkan penilaian ini, didapati bahawa sebanyak 15 spesies berada di bawah kategori sangat terancam, 35 spesies dikategorikan sebagai terancam dan 42 spesies di bawah kategori mudah terancam. Selain itu, tumbuhan keluarga Dipterokarpa, kini disenaraikan sebagai satu daripada keluarga tumbuhan yang paling terancam di Malaysia. Hal ini disebabkan oleh beberapa faktor, terutamanya kemerosotan habitat.

Spesies daripada keluarga Dipterokarpa dikenali kerana batangnya menghasilkan damar dan buah yang bersayap. Kebanyakan spesies dalam keluarga Dipterokarpa bersaiz besar, berbatang lurus dan berketinggian mencapai antara 40 m – 70 m.

Rencana ini dipetik daripada Majalah Kosmik Mei 2018.

Posted in: DARIPADA FRIM

Habuk Kayu Pokok Getah Singkirkan Pewarna

Oleh: Nik Raihan Nik Yusoff

Berdasarkan laman sesawang Lembaga Pembangunan Pelaburan Malaysia (MIDA), industri tekstil dan pakaian di Malaysia berkembang pesat dan menjadi eksport ke-10 terbesar pada tahun 2015 dengan jumlah pendapatan RM13.2 bilion. Nilai ini menyumbang lebih kurang 1.7% daripada jumlah eksport Malaysia bagi sektor perkilangan.

Kepesatan industri tekstil dan pakaian menyebabkan pencemaran air yang serius kerana proses mewarna dan membasuh fabrik memerlukan penggunaan air yang sangat banyak. Sebanyak 200 ribu tan pewarna mengalir keluar bersama-sama dengan air sisa daripada proses mewarna sehinggalah terhasilnya produk akhir.

Pewarna pula diklasifikasikan berdasarkan penggunaan dan struktur kimianya. Pewarna terdiri daripada sekumpulan atom yang dikenali sebagai kromofor yang bertanggungjawab terhadap warna. Air sisa tekstil sukar dirawat kerana dihasilkan daripada pelbagai proses yang menghasilkan pelbagai segmen air sisa, seperti pepejal terampai, selain kandungan pewarna dan keperluan oksigen kimia yang tinggi. Hal ini menyebabkan isu ekologi dan pencemaran yang serius.

Rajah 1 Peratus penyingkiran pewarna air sisa tekstil.

Rencana ini dipetik daripada Majalah Kosmik Mei 2018.

Posted in: Lain-lain