RIBUT PETIR PENCETUS HUJAN BATU

Oleh: Mohd. Syukri Anwar

Pada 3 Jun 2016, hujan batu berlaku di Bukit Jalil. Setahun berikutnya, iaitu pada 21 Oktober 2017 pula, hujan batu berlaku di Kuala Krai. Yang terkini, hujan batu berlaku di Bukit Serdang dan berhampiran dengan Seri Kembangan pada 1 Ogos 2018. Pengulangan kejadian ini pada setiap tahun menunjukkan bahawa hujan batu bukan fenomena luar biasa di Malaysia.

Walau bagaimanapun, bagi sesetengah rakyat Malaysia, hujan batu ialah peristiwa yang pelik jika berlaku di Malaysia. Pada pandangan sesetengah orang ini, hujan batu sepatutnya hanya berlaku di negara luar, seperti China, Eropah tengah, selatan Australia, selatan dan barat Jerman, utara dan timur Perancis serta Amerika Utara.

Yang sebenarnya, jika mekanisme penghasilan hujan batu diketahui, tempat yang mungkin berlakunya hujan batu dapat dijangkakan. Walau bagaimanapun, jangkaan ini memerlukan seseorang itu mempunyai ilmu pengetahuan dalam pelbagai bidang, termasuklah geografi dan meteorologi.

Rencana ini dipetik daripada Majalah Kosmik September 2018.

PAKU-PAKIS DI BORNEO

Oleh: Nor Ezzawanis Abdullah Thani dan Ummul Nazrah Abdul Rahman

Kepulauan Borneo kepulauan ketiga terbesar di dunia. Sabah dan Sarawak sebahagian daripadanya. Dianggarkan bahawa antara 1
0 ribu hingga 12 ribu spesies tumbuhan berbunga dan berbuah wujud di kepulauan Borneo.

Kajian yang dilakukan oleh Soepadmo pada tahun 1995 yang diterbitkan dalam buku Tree Flora of Sabah and Sarawak menunjukkan bahawa antara 40% – 50% flora endemik di pulau dan 80% spesies endemik di Sabah dan Sarawak. Borneo merangkumi Sabah dan Sarawak (Malaysia), serta negara jiran, iaitu Brunei dan Indonesia (Kalimantan).

Diversiti tumbuhan di kepulauan Borneo sangat tinggi. Berdasarkan kajian yang dilakukan oleh P.S. Ashton terhadap keluarga Dipterocarpaceae, Sabah dan Sarawak direkodkan mempunyai 257 spesies. Sebanyak 156 spesies pula endemik. Daripada jumlah ini, 59 spesies endemik di Sabah dan Sarawak sahaja.

Rencana ini dipetik daripada Majalah Kosmik Ogos 2018.

Posted in: DARIPADA FRIM

PENGURUSAN SISA MAKANAN

Oleh: Halim Razali

Pengurusan sisa makanan di Malaysia menjadi masalah utama bagi pihak kerajaan, terutamanya dari aspek ekonomi dan penjagaan alam sekitar. Di Malaysia, lebih kurang 5.5 juta tan sisa makanan dihasilkan pada setiap tahun.

Kos pengurusan sisa makanan dari kawasan perumahan, hotel dan premis perniagaan berasaskan makanan dianggarkan berjuta-juta ringgit. Di samping itu, pemprosesan yang tidak terkawal menyebabkan pelepasan gas rumah hijau dan kewujudan aliran air bawah tanah yang bertoksik daripada sisa makanan. Fenomena ini ialah kesan daripada pusat pelupusan secara berpusat.

Sisa makanan di tapak pelupusan berpusat mewujudkan risiko yang memudaratkan kesihatan awam dan alam sekitar. Kesan kemudaratan yang berpanjangan daripada masalah ini memerlukan keprihatinan daripada semua pihak. Penyelidikan yang dilakukan pula perlu memberikan tumpuan terhadap teknologi baharu yang berasaskan pembangunan mikrob yang mampu menguraikan sisa makanan secara cekap. Hal ini terutamanya bagi sisa makanan yang wujud daripada kepelbagaian jenis makanan yang mewakili pelbagai bangsa dan kaum, ditambah dengan keadaan cuaca terkini.

Rencana ini dipetik daripada Majalah Kosmik Ogos 2018.

Posted in: Alam Sekitar

POKOK ASAM BATU BERMANFAAT

Oleh: Rafidah Abdul Rahman, Ummul Nazrah Abdul Rahman dan Siti Nor Azira Hussain

Begonia atau lebih dikenali sebagai pokok asam batu termasuk dalam keluarga Begoniaceae. Tumbuhan ini turut dikenali sebagai reriang atau heriang. Dalam keluarga Begoniaceae, hanya ada dua genus, iaitu Begonia dan Hillebrandia (hanya satu spesies ditemukan di Hawaii). Nama genus Begonia adalah bersempena dengan nama Michel Bégon (tahun 1638 – 1710) yang pernah menjadi Gabenor Perancis (koloni Saint-Doningue atau Haiti).

Begonia memiliki daun yang cantik dengan pelbagai bentuk, warna, corak dan tekstur yang menakjubkan, serta jarang-jarang dapat dilihat pada tumbuhan lain. Selain itu, tumbuhan ini memiliki ciri asimetri yang ketara pada pangkal daunnya, iaitu sebelah daun yang lebih besar. Permukaan atas daun tumbuhan ini selalunya berwarna hijau, manakala permukaan bawahnya berwarna kemerahan atau perak keputihan.

Di samping itu, daun Begonia juga mempunyai permukaan, sama ada licin atau memiliki rerambut halus. Keunikan dan kecantikan daun Begonia menjadikan tumbuhan ini begitu dikenali sebagai tumbuhan landskap dan hiasan, serta mempunyai kepentingan komersial dalam perniagaan hortikultur.

Rencana ini dipetik daripada Majalah Kosmik Ogos 2018.

Posted in: DARIPADA FRIM

PENEROKAAN DASAR LAUT SECARA SELAMAT

Oleh: Mohd. Syukri Anwar

Lautan meliputi 71 peratus permukaan bumi, dengan keluasanlebih kurang 361 juta kilometer per segi. Isi padu lautan pula lebihkurang 1370 juta kilometer padu, dengan kedalaman lebih kurang3790 meter. Dengan saiz yang terlalu besar ini, dasar laut dikatakanmenyimpan 1001 rahsia yang masih belum dapat dirungkaikan olehmanusia.

Hal ini berbeza daripada satu kawasan lain yang berada bertentangan dengannya secara menegak, iaitu ruang angkasa. Secara perbandingan, manusia dilihat lebih berlumba-lumba untuk meneroka ruang angkasa yang jaraknya lebih jauh sehingga berpuluh-puluh ribu kilometer. Hal ini dikatakan demikian kerana manusia sangat menyedari kepentingan ruang angkasa sebagai penentu dominasi sesebuah negara.

Yang sebenarnya, dasar laut juga memberikan kesan yang besar terhadap kehidupan manusia. Sebagai contohnya, di dasar laut, tersimpan petroleum yang menjadi sumber bahan bakar utama yang menjadi rebutan setiap negara. Malah, bahan berharga lain, seperti emas, mangan, tembaga, perak dan kuprum, turut berada di tempat ini. Namun begitu, keterbatasan manusia untuk meneroka dasar laut menjadi penghalang dalam usaha ini.

Rencana ini dipetik daripada Majalah Kosmik Ogos 2018.

Posted in: Daripada Editor

MyBIS DAN RECS BEKERJASAMA

Oleh: Ajla Rafidah Baharom, Nurfarhana Hizan Hijas, Tan Kok Kiat dan Teo Eng Wah

Sistem maklumat biodiversiti Malaysia (MyBIS) ialah sistem maklumat biodiversitikebangsaan yang dibangunkan oleh Institut Penyelidikan Perhutanan Malaysia (FRIM)secara berperingkat dengan kerjasama Kementerian Sumber Asli dan Alam Sekitar (NRE)sejak tahun 2004.

Pada 21 September 2017, sistemini dirasmikan selepas menjalani prosespenstrukturan dan penjenamaansemula daripada sistem terdahulu,iaitu mekanisme gedung penjelasanMalaysia (MyCHM). Selain memenuhisatu daripada obligasi negara di bawah Konvensyen Kepelbagaian Biologi (CBD), sistem ini diwujudkan dengan misi untuk menjadi pusat repositori biodiversiti negara dan meningkatkan kesedaran awam tentang kepentingan biodiversiti dalam kehidupan harian.

Rencana ini dipetik daripada Majalah Kosmik Julai 2018.

Posted in: DARIPADA FRIM

ORGANISMA TERUBAH SUAI GENETIK SELAMAT?

Oleh: Wan Elyn Amira Wan Adnan

Organisma terubah suai genetik (GMO) merujuk tanaman atau organisma lain yang mengalami pengubahsuaian kandungan genetik. GMO menggunakan teknologi kejuruteraan genetik yang melibatkan perubahan genetik sesuatu organisma kepada bentuk baharu.

Proses ini dilakukan dengan cara mengeluarkan satu gen atau lebih gen daripada asid deoksiribonukleik (DNA) organisma lain, sama ada bakteria, virus, binatang atau tumbuhan. Kemudian, gen ini digabungkan ke dalam DNA tanaman atau organisma yang bakal diubah suai. Oleh sebab itu, aplikasi pengubahsuaian genetik menerusi teknologi ini tidak terhad pada tumbuhan, malah pada hidupan lain, daripada sekecil virus dan bakteria, sehinggalah sebesar haiwan dan manusia.

Menerusi kejuruteraan genetik, ahli sains dari Syarikat Mosanto, Amerika Syarikat memindahkan gen daripada bakteria yang dikenali sebagai Bacillus thuringiensis (Bt) ke dalam DNA pokok jagung yang ingin diubah suai. Pemindahan gen ini menyebabkan gen pokok jagung baharu menjadi kuat dan tahan serangan penyakit berbanding dengan pokok jagung semula jadi.

Perbezaan antara jagung GMO (kiri) dengan jagung semula jadi (kanan).

Rencana ini dipetik daripada Majalah Kosmik Julai 2018.

Posted in: Bioteknologi

MAKANLAH YANG SELAMAT

Oleh: Mohd. Syukri Anwar

Kecanggihan teknologi kejuruteraan genetik sememangnyadiakui oleh pelbagai ahli sains. Menerusi pencapaian dalamteknologi ini, pelbagai produk baharu dicipta dan digunakan.Produk yang baru dicipta ini mempunyai keupayaan yang tinggidari segi melawan penyakit dan musuh, bersaiz lebih besar danmempunyai produktiviti yang sangat tinggi.

Dalam bidang pertanian atau penternakan, yang paling penting ialah produktiviti penghasilan dan kelangsungan kehidupan. Jika produktiviti meningkat, banyak produk yang dapat dihasilkan. Jika kelangsungan kehidupan dapat ditingkatkan atau tiada yang rosak atau mati, output pertanian dan penternakan menjadi maksimum, seterusnya menguntungkan petani dan penternak. Secara tidak langsung, bekalan makanan daripada produk pertanian dan penternakan dapat dibekalkan pada setiap masa.

Antara kaedah untuk memastikan kejayaan pembekalan makanan termasuklah menghasilkan organisma terubah suai genetik. Organisma ini ialah organisma asal yang menjalani perubahan dari segi genetik, seterusnya membentuk organisma jadian. Perubahan ini pula suatu yang kekal. Oleh sebab itu, organisma ini sukar dihapuskan dan bakal mendominasi kawasan sehingga menyebabkan kepupusan organisma asal.

Rencana ini dipetik daripada Majalah Kosmik Julai 2018.

Posted in: Daripada Editor

KULAT ENTOMOPATOGENIK PENGAWAL POPULASI SEMULA JADI

Oleh: Mohd. Salleh Sanusi dan Patahayah Mansor

Ada tiga kategori utama kulat, iaitu kulat mikoriza, kulat parasit dan kulat saprofit. Kulatini hidup di sekitaran daratan, perairan darat atau lautan. Semua kulat menunjukkankepelbagaian yang menarik dari segi morfologi dan ekologi. Istilah entomopatogenikberasal daripada bahasa Greek, iaitu entomon, yang merujuk serangga dan patogenik yangbermaksud mampu menyebabkan atau menghasilkan penyakit.

Kulat entomopatogenik ialah kulat yang boleh menyebabkan penyakit kepada serangga. Kulat ini bertindak sebagai parasit terhadap serangga dan membunuh atau menghilangkan keupayaannya secara serius. Antara kumpulan serangga yang sering dijangkiti oleh kulat entomopatogenik termasuklah daripada order Lepidoptera, Hemiptera, Homoptera dan Coleoptera.

Penggunaan pelbagai jenis racunserangga kimia secara meluas olehpetani dalam kawalan serangga perosakdapat memberikan kesan buruk kepadamanusia, binatang dan alam sekitardisebabkan oleh kesan toksik. Hal ini menyebabkan serangga sasaran rintangterhadap racun, dan musuh semula jadiserangga yang bermanfaat dalam bidangpertanian, mati.

Rencana ini dipetik daripada Majalah Kosmik Jun 2018.

Posted in: DARIPADA FRIM

KELAWAR PEMAKAN BUAH PENYEBAR BIJI BENIH

Oleh: Nor Hazwani, A. R., Shahfiz, M. A., Kaviarasu, M., Nur Alwani, Z. dan Noor Faradiana, M. F.

Kelawar satu-satunya mamalia yang berkebolehan untuk terbang seperti burung. Hal ini dikatakan demikian kerana kelawar mempunyai otot seperti tangan yang berubah suai menjadi sayap. Berbeza daripada sayap burung yang berbulu pelepah, kelawar mempunyai sayap yang terdiri daripada membran yang meliputi 85% daripada jumlah saiz badan kelawar dan mampu menampung berat badannya ketika terbang.

Selain kelawar, masyarakat sering beranggapan bahawa ada spesies mamalia lain yang berkebolehan untuk terbang, seperti tupai terbang merah (Petaurista petaurista) dan kubung (Galeopterus variegatus). Namun begitu, spesies ini tidak mempunyai otot seperti kelawar, sebaliknya lebihan kulit yang menyebabkan spesies ini berupaya untuk meluncur di udara berbanding dengan keupayaan untuk terbang. Malaysia mempunyai 128 spesies kelawar. Daripada jumlah ini, 106 spesies dari Semenanjung Malaysia dan 92 spesies dari Sabah dan Sarawak.

Kelawar hidupan liar yang dikelaskan di bawah Order Chiroptera yang dibahagikan kepada dua suborder, iaitu Megachiroptera (kelawar pemakan buah) dan Microchiroptera (kelawar pemakan serangga). Di Malaysia, hanya satu keluarga Pteropodidae yang tergolong di bawah suborder Megachiroptera yang terdiri daripada 18 spesies.

Rencana ini dipetik daripada Majalah Kosmik Jun 2018.

Posted in: DARIPADA FRIM