Penawar Jambi Ubat Tulang Rapuh

Oleh Chee Beng Jin

Penawar jambi atau Cibotium barometz ialah spesies pokok paku yang lazimnya ditemukan di kawasan yang terbuka di kawasan hutan bukit dan gunung yang berketinggian antara 500 – 1600 meter. Pokok ini bersaiz besar dan mempunyai batang yang panjang dengan ukuran dua hingga tiga meter yang merayap dan terletak rapat pada permukaan tanah.

Pokok paku ini mempunyai daun berpelepah atau fron yang dapat mencapai saiz dua meter panjang. Selalunya, fron ini tumbuh daripada bahagian batangnya. Keunikan pokok paku ini tertumpu pada struktur bulu halus dan lembut yang berukuran lebih kurang empat sentimeter panjang dengan warna kuning keemasan pada bahagian rizom, pangkal daun dan tunasnya.

Taburan geografi pokok penawar jambi meluas dari utara dan timur benua India, selatan China, Taiwan, kepulauan Ryukyu hingga rantau Asia Tenggara, Sumatera, pulau Jawa dan Filipina.

Di Malaysia, nama lain bagi penawar jambi ialah bulu pusi, bulu empusi atau paku ayam emas. Nama tempatan bagi pokok paku ini di negara lain ialah kuseki (Jepun), gŏu jĭ (China), paku jambe, paku simpai atau sayur paku babulu (Indonesia), borabor, salagisog atau tinampa (Filipina) dan kut phipa, wan kai noi atau ninla phosi (Thailand).

___

Rencana ini dipetik daripada Dewan Kosmik Bil 5 2015.

Sila dapatkan borang langganan untuk urusan langganan.

Posted in: Herba

Kacip Fatimah dan Pengamal Perubatan Tradisional

Oleh Nik Hazlina Nik Hussain dan Intan Idiana Hassan

Pokok kacip fatimah terkenal dalam dunia perubatan tradisional masyarakat Melayu sejak berkurun-kurun yang lalu. Pengamal perubatan tradisional Melayu dijadikan sumber rujukan utama bagi masyarakat Melayu yang mengamalkan pemakanan ubat ini. Lazimnya, pengamal perubatan tradisional ialah orang yang mempunyai ilmu dalam rawatan penyakit berdasarkan cara atau kaedah yang tersendiri.

Golongan pengamal perubatan tradisional Melayu merupakan pakar dalam bidang rawatan penyakit dan memperoleh ilmu perubatan daripada pelbagai sumber. Lazimnya, pengamal perubatan tradisional Melayu menjadi pakar rujuk yang dihormati oleh penduduk kampung atau penduduk setempat.

Pengamal perubatan tradisional memperoleh ilmu tentang pokok kacip fatimah menerusi orang asli atau bidan di perkampungan orang asli. Selain itu, ada juga yang mempelajari ilmu ini daripada pengamal perubatan tradisional, iaitu bidan kampung yang memperoleh ilmu menerusi pengalaman dan pengetahuan yang diwarisi secara turun-temurun. Ada juga dalam kalangan mereka yang menyatakan bahawa ilmu yang diperoleh adalah melalui mimpi, ilham dan gerak hati.

Pada suatu masa dahulu, sebelum kajian perubatan dilakukan dan jumlah institusi perubatan sedikit dan sukar dikunjungi, golongan pengamal perubatan tradisional Melayu dipandang tinggi oleh masyarakat. Mereka dijadikan tumpuan dan pakar rujuk. Pada masa itu, masyarakat lebih percaya dengan ubat yang dihasilkan daripada tumbuhan. Hal ini dikatakan demikian kerana ubat ini terdiri daripada bahan semula jadi dan diyakini tidak memberikan kesan yang memudaratkan.

___

Rencana ini dipetik daripada Dewan Kosmik Bil 4 2015.

Sila dapatkan borang langganan untuk urusan langganan.

Posted in: Herba, Lain-lain

Limau Lelang Ubat Penyakit Kelamin

Oleh Chee Beng Jin

Hutan paya laut merupakan ekosistem yang sangat unik dan tersendiri. Jenis flora di kawasan ini mengalami proses pengubahsuaian terhadap sekitaran yang ekstrem, seperti lembap, berlumpur, kemasinan tinggi dan kitaran air pasang surut dari laut. Tidak banyak orang yang mengenali pokok limau lelang atau Merope angulata. Flora ini merupakan satu-satunya spesies pokok limau yang tumbuh di kawasan hutan paya laut di Malaysia.

Limau lelang merupakan tumbuhan jenis renek atau pokok kecil yang dapat mencapai ketinggian hingga tiga meter. Tumbuhan ini mempunyai batang dan ranting yang banyak dan jarang-jarang. Duri tajam sepanjang lima sentimeter terbentuk pada dahan, batang atau celah daunnya. Daun limau lelang pula berbentuk lonjong serta tirus pada hujungnya, agak tebal dan mempunyai permukaan yang licin. Seperti daun pokok limau yang lain, daunnya mempunyai kelenjar yang menghasilkan minyak pati dan mengeluarkan aroma apabila dikoyak atau diramas.

Bunga limau lelang bersaiz kecil, iaitu berukuran lebih kurang dua sentimeter, berwarna putih dan berbau wangi. Buah limau lelang agak istimewa kerana berbentuk bujur tirus segi tiga atau segi empat. Warna limau lelang hijau gelap ketika muda dan hijau kekuning-kuningan setelah matang. Saiz tumbuhan ini dapat mencapai empat sentimeter panjang.

___

Rencara ini dipetik daripada Dewan Kosmik Mac 2015.

Sila dapatkan borang langganan untuk urusan langganan.

Posted in: Herba

Jerangau Perencat Bakteria dan Fungus Semula Jadi

Oleh Chee Beng Jin

Mungkin ada antara kita yang belum tahu bahawa jerangau atau Acorus calamus ialah sejenis tumbuhan herba saka yang tumbuh di habitat separa akuatik yang berair dan lembap. Tumbuhan ini tumbuh di dalam rumpun dan menghasilkan rizom yang berwarna putih kekuning-kuningan di bawah permukaan tanah.

Pembiakan jerangau adalah menerusi rizomnya yang berada di bawah tanah. Rizomnya agak unik kerana mempunyai aroma seakan-akan bau sitrus dan kaya dengan minyak pati. Tumbuhan ini mempunyai daun yang berbentuk tirus, nipis, licin dan meruncing ke hujung. Saiznya dapat mencapai ketinggian hingga dua meter. Bunga jerangau pula berwarna kuning, bersaiz halus dan tersusun rapat dalam jambak bunga. Jerangau dipercayai berasal dari kawasan bersuhu sederhana di benua Asia. Kini, tumbuhan ini tersebar luas di negara beriklim sederhana dan kawasan tropika. Herba ini dikenali sebagai daringo atau jerango di Indonesia, lubigan atau daraw di Filipina, hang khao nam di Laos dan kha chiang chee di Thailand. Nama Inggeris bagi jerangau pula ialah Sweet Flag, Sweet Root atau Calamus.

Kegunaan jerangau tercatat dalam rekod lama ketika era kegemilangan tamadun Greek, Rom dan Mesir. Pada waktu itu, rizom jerangau dijadikan bahan komoditi dalam perdagangan dan tersebar luas di seluruh benua Eropah.

___

Rencara ini dipetik daripada Dewan Kosmik Februari 2015.

Sila dapatkan borang langganan untuk urusan langganan.

Posted in: Herba

Bunga Tanjung Ubat Gelisah

Oleh Chee Beng Jin

Pokok bunga tanjung atau Mimusops elengi merupakan sejenis tumbuhan malar hijau yang cantik dan terkenal sebagai pokok hiasan. Tumbuhan ini mempunyai saiz sederhana besar dan dapat mencapai ketinggian hingga 25 m. Daun pokok ini berwarna hijau tua dan daun mudanya berkilat.

Lazimnya, pokok bunga tanjung mempunyai dahan yang tumbuh rendah dan silaranya berbentuk bulat dan agak rendang. Bunga pokok ini kecil, berwarna putih pudar dan berbentuk bintang. Tumbuhan ini mengeluarkan bau yang harum. Buah pokok bunga tanjung berbentuk seperti jantung dan berwarna merah atau oren apabila masak.

Pokok ini dipercayai berasal dari rantau negara India, Sri Lanka, Myamnar dan Indo-Cina. Nama tempatan lainnya ialah bitis, mengkula, elengi dan nyatuh batu di Malaysia; betis, bansalagin atau kabiki di Filipina; tanjung, tanjung laut atau karikis di Indonesia; kun, kaeo atau phikun di Thailand.

Dalam ilmu perubatan Ayurveda, bunga tanjung digunakan sejak dahulu lagi. Bunganya digunakan bagi mengubati penyakit yang berkaitan dengan darah dan sebagai ubat cacing. Bunga tanjung kering pula digunakan bagi melegakan sakit kepala. Kulit pokok bunga tanjung digunakan sebagai losen kulit, penguat gigi dan alat berkumur bagi mulut. Buahnya yang masak pula dimakan untuk merawat demam dan masalah sakit otot.

___

Rencara ini dipetik daripada Dewan Kosmik Januari 2015.

Sila dapatkan borang langganan untuk urusan langganan.

Posted in: Herba

Pelindung Pembentukan Ulser

Oleh CHEE BENG JIN
EKOR anjing atau nama saintifiknya, Plantago major L. sejenis herba yang lembut dan berbatang pendek. Tumbuhan ini berumpun dan boleh mencapai ketinggian 30 – 40 sentimeter (cm). Daunnya bulat dan berurat selari. Tangkai daunnya pula panjang dan menjulur keluar dari pangkal pokok.
Bunga pokok ekor anjing halus, kecil dan tersusun pada tangkai yang panjang. Setiap tangkai bunga juga tumbuh keluar dari pangkal pokok. Herba ini dipercayai berasal dari rantau bersuhu sederhana di Eropah dan Asia dan sekarang penyebarannya hampir ke seluruh dunia dan kawasan bertanah tinggi.
Nama tempatan pokok ekor anjing halus mungkin berasal daripada bentuk tangkai bunganya yang agak panjang dan seakan-akan ekor anjing. Nama tempatannya yang lain ialah ekor angin, daun senduk atau daun sejumbuk. Di Indonesia, tumbuhan ini dikenali sebagai daun senduk, otot-ototan, daun urat, ekor angin atau sembung otot. Di Filipina, nama tempatannya “lanting”.

____

Rencana ini dipetik daripada Dewan Kosmik Ogos 2012.

Posted in: Herba

Pembunuh Pelbagai Jenis Kanser

Oleh CHEE BENG JIN

POKOK mahogani atau nama saintifiknya Swietenia macrophylla King termasuk dalam kelas pokok yang bersaiz sederhana dan tinggi. Nama tempatannya, pokok buah tunjuk langit. Pokok ini berasal dari kawasan tropika di Amerika Tengah dan Selatan. Dalam keadaan persekitaran semula jadi di hutan hujan tropika, pokok ini boleh tumbuh mencapai ketinggian 60 meter.
Pokok ini sesuai tumbuh di kawasan tanah pamah sehingga kawasan tanah tinggi (1500 meter). Daun mudanya berwarna hijau muda atau kemerahan dan berubah menjadi hijau tua apabila matang. Pokok mahogani menghasilkan buah berbentuk kapsul yang berkayu dan mempunyai lima kelopak.
Nama popular pokok buah tunjuk langit atau “sky fruit” mungkin daripada pemerhatian masyarakat tempatan pada buahnya yang tumbuh menegak di atas dahan, seakan-akan menunjuk ke arah langit. Pokok ini mula berbuah selepas berumur 15 tahun. Apabila buahnya matang, kelopak kapsul terbuka dan merekah untuk menyebarkan biji di dalamnya. Bijinya pula ringan dan mempunyai unjuran, seperti sayap yang membantu penyebaran jauh dari pohon induk.

____

Rencana ini dipetik daripada Dewan Kosmik Julai 2012.

Posted in: Herba

Gymnema dan Peria Penawar Diabetes

Oleh ROHANA BINTI MAT NOR

MALAYSIA antara negara yang kaya dengan pelbagai jenis makanan hasil kepelbagaian budaya dan masyarakatnya yang berbilang kaum. Bertitik tolak daripada ini, terdapat segelintir masyarakat Malaysia yang kurang menjaga pemakanannya dan diburukkan lagi dengan mengamalkan menu tidak sihat, seperti mengambil makanan yang melebihi paras kolesterol, gula dan garam. Akibatnya, pelbagai jenis penyakit dihidapi termasuklah penyakit kencing manis atau diabetes.

Di Malaysia, dianggarkan 17 peratus penduduk mengalami diabetes. Jumlah yang sebenar, mungkin sekali ganda lebih tinggi daripada jumlah yang direkodkan oleh Persatuan Diabetes Malaysia (PDM). Diabetes terjadi apabila badan tidak lagi berupaya mengawal kandungan glukosa di dalam darah yang menyebabkan paras glukosa meningkat. Hal ini terjadi kerana badan seseorang kekurangan Insulin, iaitu hormon yang bertanggungjawab bagi mengawal tahap glukosa di dalam badan. Oleh hal yang demikian, seseorang perlu mendapatkan suntikan insulin hampir setiap hari bagi mengawal paras glukosa.

Namun, terdapat tumbuhan yang terbukti berupaya mengawal paras glukosa dalam darah, iaitu daun pokok gymnema dan buah pokok peria.

Gymnema atau Gymnema sylvestre berasal dari hutan dan padang rumput di selatan India. Dalam bahasa Hindi dikenali sebagai gurmar atau pemusnah gula. Daunnya sudah lama digunakan dalam perubatan tradisional. Kini, daunnya dibuat kajian oleh pakar perubatan India dan perubatan Ayurveda, kemudian diproses menjadi bentuk tablet sebagai alternatif rawatan kencing manis. Apabila daunnya dikunyah akan mencetuskan gangguan keupayaan untuk merasai makanan yang manis.

___

Rencana ini dipetik daripada Dewan Kosmik Mei 2012.

Posted in: Herba

Pokok Kapal Terbang Rumpai yang Dibenci

Oleh Chee Beng Jin

POKOK kapal terbang atau nama saintifiknya, Chromolaena odorata (L.) R. King & H. Robinson sejenis tumbuhan renek yang banyak bercabang. Tumbuhan ini berbatang lembut ketika muda dan beransur-ansur menjadi bergabus ketika matang dan tua.

Asal perkataan “odorata” pada nama tumbuhan ini daripada bahasa Latin yang bermaksud “bau”. Ciri ini terdapat pada daunnya apabila diramas, mengeluarkan aroma yang kuat dan agak kurang enak. Bentuk daunnya bergerigi pada bahagian tepi dengan permukaan yang kesat dan berbulu halus.

Bunga pokok ini berwarna putih dan tumbuh berjambak pada hujung ranting. Nama “Pokok Kapal Terbang” mungkin diilhamkan daripada ciri-ciri biji yang halus, ringan dan senang diterbangkan oleh agen penyebaran seperti angin, dan kadang-kadang melekat pada badan atau bulu haiwan. Nama lain tumbuhan ini ialah pokok jepun, pokok jerman dan pokok busuk-busuk.

____

Rencana ini dipetik daripada Dewan Kosmik Februari 2012

Posted in: Herba