Genus Ridleyandra di Semenanjung Malaysia

Oleh: Siti Munirah Mat Yunoh

Ridleyandra satu daripada genus yang ada dalam keluarga Gesneriaceae. Kata “Ridley” bersempena dengan nama Henry Nicholas Ridley (tahun 1855 – tahun 1956), iaitu bagi menghormati beliau sebagai seorang ahli botani Inggeris terkenal yang bekerja di Singapura, Semenanjung Malaysia dan kawasan sekitarnya.

Kata “-andra” pula berasal daripada bahasa Greek ανδρος, iaitu andros yang bermaksud lelaki. Nama ini merujuk bahagian androesium yang berkaitan dengan kedudukan asal tumbuhan sebelum ini, iaitu dalam kumpulan Didissandra.

Ada 31 spesies tumbuhan dalam keluarga Ridleyandra yang bertaburan dari Thailand, Semenanjung Malaysia dan Borneo. Di Semenanjung Malaysia, 24 spesies diiktiraf. Sebanyak 23 daripadanya endemik di Semenanjung Malaysia. Satu spesies juga direkodkan di Thailand.

Ridleyandra ialah tumbuhan endemik, iaitu khusus di kawasan tertentu. Habitat tumbuhan Ridleyandra ialah hutan tropika yang masih berkeadaan baik. Tumbuhan jenis ini dapat ditemukan di hutan dipterokarpa bawah, hutan dipterokarpa tinggi dan hutan gunung. Kebanyakannya menyukai tempat yang redup dan sedikit basah. Sebagai contohnya, berdekatan dengan sumber air, seperti sungai atau mata air.

Rencana ini dipetik daripada Majalah Kosmik Mei 2018.

Giam Rambai Tumbuhan Endemik Terancam

Oleh: Suhaida Mustafa

Pada tahun 2010, status pemuliharaan spesies tumbuhan keluarga Dipterokarpa, dinilai. Hasil penilaiannya diterbitkan dalam risalah penyelidikan yang bertajuk Malaysia Plant Red List – Peninsular Malaysia Dipterocarpaceae. Dalam risalah ini, sebanyak 155 spesies daripada 165 taksa Dipterokarpa yang ada di Semenanjung Malaysia, dinilai.

Berdasarkan penilaian ini, didapati bahawa sebanyak 15 spesies berada di bawah kategori sangat terancam, 35 spesies dikategorikan sebagai terancam dan 42 spesies di bawah kategori mudah terancam. Selain itu, tumbuhan keluarga Dipterokarpa, kini disenaraikan sebagai satu daripada keluarga tumbuhan yang paling terancam di Malaysia. Hal ini disebabkan oleh beberapa faktor, terutamanya kemerosotan habitat.

Spesies daripada keluarga Dipterokarpa dikenali kerana batangnya menghasilkan damar dan buah yang bersayap. Kebanyakan spesies dalam keluarga Dipterokarpa bersaiz besar, berbatang lurus dan berketinggian mencapai antara 40 m – 70 m.

Rencana ini dipetik daripada Majalah Kosmik Mei 2018.

Posted in: DARIPADA FRIM

Pepatung dan Pepatung Jarum Petunjuk Pencemaran

Oleh: Nurfarhana Hizan Hijas

Pepatung atau Dragonfly ialah haiwan prasejarah dan serangga purba yang wujud sebelum zaman dinosaur. Kewujudan pepatung sejak lebih kurang 300 juta tahun dahulu menjadikannya serangga tertua di dunia. Fosil pepatung prasejarah pernah ditemukan dengan ukuran sayapnya 30 inci dan panjang badannya hingga 18 inci.

Serangga ini berada di bawah order Odonata yang bermaksud rahang bergigi, dan merangkumi tiga suborder, iaitu Anisoptera (pepatung), Zygoptera (pepatung jarum) dan Anisozygoptera (perantaraan antara pepatung dengan pepatung jarum). Namun begitu, hanya dua suborder yang berkembang secara meluas, iaitu pepatung (Dragonfly) dan pepatung jarum (Damselfly).

Odonata sejenis serangga pemangsa yang tidak berbisa. Menurut Dijkstra, ada lebih 6000 spesies Odonata direkodkan di seluruh dunia. Menurut Choong pula, di Malaysia, ada lebih kurang 400 spesies Odonata yang menghuni pelbagai habitat akuatik.

Pepatung jarum Shorttail yang sedang mengawan.

Rencana ini dipetik daripada Majalah Kosmik April 2018

Posted in: DARIPADA FRIM

MOBILEGT BANK INVENTORI PERHUTANAN

Oleh: Mohd. Azahari Faidi

Sejak belakangan ini, perkembangan teknologi alat komunikasi, seperti telefon pintar dan peralatan navigasi, meningkat seiring dengan perkembangan pesat perkhidmatan teknologi maklumat dan komunikasi (TMK) di seluruh dunia. Berdasarkan statistik terkini laporan Kesatuan Telekomunikasi Antarabangsa, sehingga hujung tahun 2014, ada hampir tiga bilion pengguna Internet di seluruh dunia. Jumlah ini meningkat daripada lebih kurang 2.7 bilion pada akhir tahun 2013.
Berdasarkan indeks pembangunan TMK (IDI) yang dikeluarkan oleh Kesatuan Telekomunikasi Eropah, Malaysia berada pada kedudukan ke-72 di dunia sebagai pengguna teknologi maklumat dan komunikasi dengan indeks IDI 5.2.
Pada abad ke-21, teknologi telefon pintar berkembang pantas di seluruh dunia, terutamanya Malaysia. Berdasarkan kajian pasaran yang dilakukan terhadap aplikasi telefon mudah alih, didapati bahawa pada tahun 2012, pasaran aplikasi telefon mudah alih bernilai hampir USD 18.56 bilion.
__

Rencana ini dipetik daripada Majalah Dewan Kosmik Disember 2017.

Posted in: DARIPADA FRIM

KEPENTINGAN KULAT DALAM EKOSISTEM HUTAN

Kulat ialah organisma yang tidak aktif bergerak sepertihaiwan atau bersifat autotrofik seperti tumbuhan. Sehinggapertengahan abad ke-20, kulat telah dianggap sebagaitumbuhan peringkat rendah tanpa klorofil. Kemudian, secaraberansur-ansur, kajian jelas menunjukkan bahawa kulat berbezadaripada tumbuhan. Namun begitu, asal usul kulat masih tidakdapat dipastikan dalam tempoh bertahun-tahun.
Pada akhir abad ke-20, pelbagai teknik telah dikembangkan untuk menjelaskan hubungan antara
kepelbagaian organisma berdasarkan urutan nukleotida DNA atau urutan asid amino protein (analisis
molekul filogenetik). Hasil daripada perkembangan teknologi ini berjaya membuktikan bahawa kulat mempunyai kaitan yang rapat dengan haiwan dan telah dikelaskan bersama sebagai Opisthokonta, termasuklah beberapa organisma unisel/satu sel yang lain.
___

Rencara ini dipetik daripada Dewan Kosmik September 2017.

Sila dapatkan borang langganan untuk urusan langganan.

Posted in: DARIPADA FRIM

FRIM PCS Kunci Ergonomik

Berdasarkan definisi ErgonomicsSociety UK (1984), makna dan tujuanergonomik adalah untuk memastikanperalatan, kemudahan, proses dan sistem yang digunakan oleh manusia
dalam pelaksanaan aktiviti atau ketika berinteraksi, dapat digunakan secara serasi dan selesa.
Hal ini bertujuan untuk memastikan setiap perlakuan dalam tempoh yang lama, seperti duduk di dalam bilik darjah bagi seorang murid, dapat dilakukan secara selesa, selamat dan berkesan. Oleh hal yang demikian, ergonomik penting dalam jaminan keselamatan, kesihatan, keselesaan, keberkesanan dan kualiti pengguna.
Yang sebenarnya, sistem ergonomik diadaptasikan kepada perabot sekolah yang berasaskan kayu, seperti kerusi dan meja murid. Kedua-dua peralatan ini perlu disediakan kepada murid untuk mengelakkan kecederaan dalam tempoh yang panjang, selain menjamin keselamatan murid. Hal ini dikatakan demikian kerana murid belajar dan menulis dengan cara duduk bersila di atas lantai pada setiap hari dalam tempoh enam jam. Rutin ini diteruskan dalam tempoh 180 hari waktu persekolahan setahun, bermula dari prasekolah sehingga tamat sekolah menengah. Situasi ini memberikan kesan yang negatif terhadap murid. Dalam konteks ini, murid tidak dapat menumpukan perhatian terhadap pembelajaran, mengalami rasa sakit
pada bahagian tertentu, terutamanya tulang belakang, dan tertekan yang menjurus kepada tidak minat untuk pergi ke sekolah.
___

Rencara ini dipetik daripada Dewan Kosmik Ogos 2017.

Sila dapatkan borang langganan untuk urusan langganan.

Posted in: DARIPADA FRIM

Pemulihan Ekosistem Hutan Paya Gambut Secara Landskap

HPG ialah hutan tanah lembap yang terbesar di Malaysia dengan jumlah keluasan, 1.54 juta hektar (ha). Dari segi pecahan, 0.30 juta ha terletak di Semenanjung Malaysia, 1.12 juta ha di Sarawak dan 0.12 juta ha di Sabah. HPG penting dari segi kepelbagaian biologi dan peranannya terhadap kesejahteraan masyarakat awam.
HPG merangkumi lebih kurang 7.9 % daripada seluruh kawasan hutan di Malaysia. Namun begitu, HPG tetap berhadapan dengan ancaman kemerosotan dan kemusnahan yang disebabkan oleh aktiviti pembangunan. Antara ancaman utama ini termasuklah pembukaan tanah secara haram, pencerobohan, penyaliran air keluar daripada HPG melalui parit dan amalan pembalakan yang tidak sesuai dengan ciri ekosistem ini yang agak rapuh dan sensitif.
Aktiviti penyaliran keluar air dan pembukaan kawasan hutan menyebabkan lapisan atas tanah gambut, kering. Keadaan ini mendedahkan tanah gambut kepada risiko kebakaran. HPG yang terbakar menyebabkan kemusnahan atau kemerosotan nilai. Hal ini dikatakan demikian kerana kepelbagaian biologi, seperti sumber pokok balak yang dapat dibaharui, hasil hutan bukan kayu dan sumber air, hilang.
Kebakaran hutan di atas tanah gambut dan penyaliran keluar air gambut ialah penyumbang utama bagi pelepasan gas rumah hijau ke atmosfera menerusi proses oksidasi dan menyebabkan kehilangan bahan organik di permukaan tanah gambut. Kadar pelepasan gas rumah hijau ke atmosfera dari kawasan tanah gambut di Asia Tenggara, tinggi, iaitu antara 1.3 % hingga 3.1 % daripada kadar keseluruhan pelepasan gas rumah hijau oleh pembakaran bahan api fosil dunia.

Rencara ini dipetik daripada Dewan Kosmik Ogos 2017.

Sila dapatkan borang langganan untuk urusan langganan.

Posted in: DARIPADA FRIM

PEMULIHARAAN HUTAN DI UTP

Berdasarkan Dasar Kepelbagaian Biologi Kebangsaan (1998), kekurangan data berkenaan kepelbagaian biologi menyebabkan sumber biologi negara tidak dapat digunakan dengan berkesannya. Kemusnahan habitat secara berterusan disebabkan oleh kegiatan manusia menyebabkan maklumat biodiversiti tidak dapat dikumpulkan kerana tidak sempat dikaji.

Setelah menyedari kepentingan inventori biodiversiti, Universiti Teknologi PETRONAS (UTP) dan Institut Penyelidikan Perhutanan Malaysia (FRIM) menandatangani Memorandum Persefahaman (MoU) untuk bekerjasama dalam aspek tertentu. Aspek ini menggalakkan pengurusan hutan secara lestari dan penggunaan sumber hutan secara optimum. Hal ini dilakukan menerusi aktiviti penyelidikan dan pembangunan. Aktiviti penyelidikan yang dilakukan oleh penyelidik FRIM bertujuan untuk mengumpulkan maklumat flora yang diperlukan dalam penentuan kawasan yang penting bagi perlindungan flora di UTP.

Terletak di Seri Iskandar, sebagai bandar baharu di bahagian Perak Tengah UTP dikelilingi oleh pelbagai aktiviti pembangunan yang pesat. Antara pembangunan yang dilakukan termasuklah membina kawasan perumahan dan lot kedai, serta mengubah guna tanah beberapa kawasan hutan di sekitar Seri Iskandar untuk pembangunan setempat. UTP yang kini masih dalam fasa pembangunan juga memerlukan kawasan untuk mendirikan infrastrukturnya.

Rencara ini dipetik daripada Dewan Kosmik Februari 2017.

Sila dapatkan borang langganan untuk urusan langganan.

Posted in: DARIPADA FRIM

JAMBATAN MUDAH ALIH MUDAHKAN URUSAN PERHUTANAN

Kayu balak antara ekstrak utama daripada sumber hutan. Permintaan terhadap kayu balak dan hasil perkayuan meningkat dari semasa ke semasa. Dalam masa yang sama keluasan kawasan hutan bagi membekalkan kayu balak tidak bertambah.

Bagi memenuhi permintaan industri perkayuan, sumber hutan perlu berada dalam keadaan yang baik dan diuruskan oleh sistem pengurusan hutan yang bersistematik. Hal ini bertujuan untuk mengekalkan kualiti sumber hutan. Dengan amalan sistem pengurusan hutan yang bersistematik, sumber hutan dapat diuruskan dengan baiknya dan pembekalan hasil kayu secara berkekalan dapat dipenuhi.

Pengurusan hutan yang baik dapat menjaga sumber hutan, begitu juga seluruh ekosistem hutan yang merangkumi flora dan fauna. Jalan hutan dan jambatan juga antara komponen penting dalam pengurusan hutan di Malaysia.

Di Malaysia, aktiviti penuaian hutan biasanya dilakukan jauh di dalam hutan yang jalan masuk ialah satu daripada masalah yang dihadapi oleh pengurus hutan ketika proses pembalakan dan pengeluaran balak daripada hutan. Ketika operasi pembalakan, jalan hutan dan jambatan dijaga oleh kontraktor pembalakan bagi melancarkan perjalanan proses pengeluaran kayu balak.

___

Rencana ini dipetik daripada Dewan Kosmik, Januari 2017.

Sila dapatkan borang langganan untuk urusan langganan.

Posted in: DARIPADA FRIM

FLORA BUKIT BATU KAPUR ISTIMEWA DAN DIANCAM

Bukit batu kapur ialah landskap semula jadi yang unik dan mempunyai nilai estetika yang tersendiri dari aspek
komposisi flora, fauna, geologi, fosil, nilai keagamaan, budaya dan arkeologi. Semenanjung Malaysia mempunyai jajaran besar bukit batu kapur di Perlis, Kedah, Perak dan Kelantan, manakala Pahang dan Selangor mempunyai bukit batu kapur yang bertaburan dan membentuk bukit kecil batu kapur.

Taburan bukit batu kapur berdasarkan negeri di Semenanjung Malaysia ialah jajaran bukit batu kapur barat, tengah dan timur. Jajaran bukit batu kapur barat bermula dari Bukit Chuping, Perlis, hingga Bukit Kodiang, Kedah, dan dari Lenggong hingga Gua Tempurung, Perak, seterusnya hingga Bukit Batu Caves, Selangor. Jajaran bukit batu kapur tengah pula bermula dari Gunung Reng hingga Gua Musang, Kelantan, hingga Gua Bama dan Kota Gelanggi, Pahang. Jajaran bukit batu kapur timur bermula dari Gua Bewah, Terengganu, hingga Gua Merapoh, Pahang.

___

Rencana ini dipetik daripada Dewan Kosmik, Disember 2016.

Sila dapatkan borang langganan untuk urusan langganan.

Posted in: DARIPADA FRIM